کبد چرب در نوجوانان چیست؟ علائم، علل و راه‌های درمان

بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) تجمع چربی در کبد است. برخلاف اکثر بیماری‌های کبد چرب در بزرگسالان، NAFLD ارتباطی با مصرف الکل ندارد. امروزه، کودکان و نوجوانان بیشتری نسبت به گذشته به NAFLD مبتلا هستند. این بیماری با اپیدمی چاقی دوران کودکی مرتبط است.

درمان برای نوجوانان مبتلا به NAFLD بسیار مهم است چرا که در صورت عدم درمان، می‌تواند به یک بیماری جدی‌تر به نام استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NASH) تبدیل شود. با گذشت زمان، کبد ملتهب و زخمی می‌شود و ممکن است به درستی کار نکند. این می‌تواند منجر به سیروز، نارسایی کبد، بیماری قلبی و سایر مشکلات سلامتی شود. بنابراین با توجه به اهمیت مشکل کبد چرب در نوجوانان، ما در این مقاله به طور تخصصی در این خصوص بحث خواهیم کرد.

چک آپ پزشکی؛ راهنمای جامع پیشگیری و درمان چاقی و کبد چرب

نویسنده/ناشر: پروفسور مؤید علویان تعداد صفحه: ۱۲۸ صفحه

600,000 تومان

خرید کتاب

علت کبد چرب در نوجوانان

کبد درست زیر قفسه سینه در سمت راست قرار دارد. وظایف اصلی کبد عبارتند از کمک به هضم غذا با تولید صفرا و دفع سموم بدن.

چنانچه کودک شما به NAFLD مبتلا باشد، احتمال بروز مشکلات زیر در بدن او بیشتر است:

• اضافه وزن و چاقی
• پیش دیابت، دیابت و مقاومت به انسولین
• سطح تری گلیسیرید (اسیدهای چرب) بالا در خون

در طول هضم، قندهای ساده و اسیدهای چرب وارد جریان خون می‌شوند. این مواد مغذی توسط کبد و سلول‌های ماهیچه‌ای جذب می‌گردند و بدن برای تنظیم این فرآیند انسولین تولید می‌کند. اغلب، انسولین در نوجوانان دارای اضافه وزن به خوبی عمل نمی‌کند که این منجر به موارد زیر می‌شود:

• قند خون بالا (دیابت)
• اسیدهای چرب بالا (تری گلیسیرید بالا)

کبد با جذب قندها و اسیدهای چرب اضافی سعی در تمیز کردن خون دارد که در این شرایط، با گذشت زمان، سلول‌های کبدی با چربی بیش از حد پر می‌شوند.

علائم کبد چرب در نوجوانان

ممکن است فرزند شما همچون علائم کبد چرب در زنان، علائمی از NAFLD یا NASH را نداشته باشد. در حالیکه در برخی دیگر از نوجوانان، ممکن است ابتلا به بیماری با نشانه‌های زیر همراه باشد:

• درد شکم در سمت راست
• خستگی
• یبوست

خود NAFLD چندان مضر نیست. با این حال، تشخیص و درمان آن مهم است، زیرا ممکن است منجر به سیروز و نارسایی کبد شود. ابتلا به NAFLD همچنین خطر حمله قلبی و سکته مغزی را در مراحل بعدی زندگی افزایش می‌دهد.

تشخیص کبد چرب در نوجوانان

برای تشخیص بیماری کبد چرب در نوجوانان لازم است تا ابتدا شرح حال کاملی از رشد، سبک زندگی و سلامت فرزندتان را در اختیار پزشک قرار دهید. سپس پزشک، با انجام بررسی‌ها و آزمایشات زیر، وجود و پیشرفت بیماری را ارزیابی می‌کند.

۱.     آزمایش خون

نتایج غیرطبیعی در آزمایش‌های خون معمول می‌تواند هشدار دهد که فرزند شما ممکن است کبد چرب داشته باشد. در حال حاضر، هیچ آزمایش خونی برای تشخیص دقیق کبد چرب وجود ندارد و افزایش آنزیم‌های کبدی یک نشانه احتمالی است. اما آزمایش‌های خون اضافی برای بررسی سایر علل بیماری کبد، مانند هپاتیت خودایمنی، مورد نیاز است.

۲.     سونوگرافی

انجام سونوگرافی می‌تواند به طور دقیق‌تر، ابتلا به کبد چرب و تعیین گرید آن را مشخص کند. انجام سونوگرافی بعد از بروز علائم کبد چرب در مردان و زنان، توصیه می‌شود.

۳.     بیوپسی کبد

بیوپسی کبد می‌تواند تشخیص دهد که آیا فرزند شما به این بیماری مبتلا است یا خیر و میزان آسیب یا جای زخم را مشخص کند. در بیوپسی، یک قطعه کوچک از بافت برداشته شده و توسط آزمایشگاه بررسی می‌شود.

پیشگیری و درمان کبد چرب در نوجوانان

بهترین راه برای کمک به فرزندتان در بهبودی یا مدیریت کبد چرب، تشویق او به کاهش وزن است. کاهش تنها ۱۰ درصد از وزن بدن می‌تواند التهاب کبد را متوقف کند. همچنین اگر در کنار فرزندتان بتوانید دو تغییر زیر را در سبک زندگیتان اعمال کنید، احتمال درمان بسیار بیشتر خواهد بود. دو تغییر مهم عبارتند از:

1. سالم‌تر غذا بخورید
2. فعالیت بدنی بیشتری داشته باشید

کاهش وزن

بهبود کبد چرب در افراد لاغر راحت‌تر است. کاهش وزن به موارد زیر کمک می‌کند:

• کیفیت زندگی را بهبود می‌بخشد.
• آنزیم‌های کبدی و انسولین آنها را کاهش می‌دهد.
• خطر ابتلا به مشکلات سلامتی در آینده مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماری قلبی و سکته مغزی را کاهش می‌دهد.

البته به خاطر داشته باشد که کاهش تدریجی وزن مهم است. کاهش وزن خیلی سریع می‌تواند بیماری کبد را بدتر کند.

تغذیه سالم

غذاهای سالم بخورید. مقدار زیادی از خوراکی‌های زیر را در رژیم غذایی خود بگنجانید:

• میوه‌ها و سبزیجات.
• غذاهایی که به جای سرخ کردن، پخته، کبابی، آب‌پز یا بخارپز می‌شوند.
• نوشیدن آب زیاد و مایعاتی مانند شیر کم‌چرب.

همچنین از موارد زیر اجتناب کنید:

• نوشیدنی‌های شیرین مانند نوشابه.
• غذاهای سرشار از قند و چربی اشباع.
• وعده‌های غذایی زیاد.
• فست فودها، زیرا معمولاً چربی بالایی دارند.
• الکل که می‌تواند بیماری کبد چرب را بدتر کند.
• سیگار کشیدن که می‌تواند به کبد فشار وارد کند.
• گذراندن زمان زیاد در حالت نشسته و عدم تحرک.

آنچه والدین باید در مورد کبد چرب نوجوانان بدانند

کبد چرب در نوجوانان نباید نادیده گرفته شود، به خصوص زمانی که عوامل خطری مانند اضافه وزن، رژیم غذایی ناسالم یا مقاومت به انسولین وجود داشته باشد. ارزیابی زودهنگام و تغییرات سبک زندگی سالم می‌تواند به جلوگیری از پیشرفت بیماری و حمایت از سلامت درازمدت کمک کند. اگر نگران سلامت کبد نوجوان خود هستید، مرکز بادی چک می‌تواند به شما کمک کند تا گام بعدی را به سمت ارزیابی و مراقبت مناسب بردارید. فقط کافی است با کارشناسان ما در تماس باشید.

سوالات متداول

چه چیزی خطر ابتلا به کبد چرب را در جوانان افزایش می‌دهد؟

عوامل متعددی می‌توانند احتمال ابتلا به کبد چرب را در سنین جوانی افزایش دهند. چربی اضافی بدن، مقاومت به انسولین و سطح بالای انسولین به طور مداوم از جمله قوی‌ترین عوامل خطر هستند. نوسانات مکرر قند خون نیز ممکن است در تجمع چربی در کبد نقش داشته باشد. ژنتیک و پیشینه قومی نیز می‌توانند بر خطر فردی تأثیر بگذارند، به این معنی که برخی از جوانان حتی با وزن بدن و عادات سبک زندگی مشابه، ممکن است نسبت به دیگران مستعدتر باشند.

ممکن است کبد چرب در نوجوانان بدون علائم باشد؟

بله. کبد چرب می‌تواند بی‌سروصدا ایجاد شود، بنابراین یک نوجوان ممکن است بدون مشاهده هیچ تغییر واضحی در سلامت خود به این بیماری مبتلا شود.

آیا خوردن قند مستقیماً باعث کبد چرب در نوجوانان می‌شود؟

رژیم غذایی سرشار از قندهای افزوده، به ویژه نوشیدنی‌های شیرین، ممکن است با افزایش دریافت کالری اضافی و مشکلات متابولیکی، خطر ابتلا را افزایش دهد.

آیا کبد چرب در نوجوانان قابل درمان است؟

در بسیاری از موارد، تغییرات سبک زندگی می‌تواند چربی کبد را کاهش داده و سلامت کلی متابولیک را بهبود بخشد، به خصوص هنگامی که این بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود.

چه زمانی نوجوانی که مشکوک به کبد چرب است باید به پزشک مراجعه کند؟

اگر عوامل خطر، نتایج آزمایش غیرطبیعی مداوم یا نگرانی‌هایی در مورد سلامت کبد وجود دارد، بهتر است نوجوان توسط یک متخصص معاینه شده و صرفاً به علائم اکتفا نکرد.

منابع:

mydoctor.kaiserpermanente.org

medicine.yale.edu