هپاتیت چیست؟ هر آنچه باید درباره انواع هپاتیت A، B و C و تفاوت‌های آن‌ها بدانید

هپاتیت یک از بیماری‌های مربوط به کبد است که می‌تواند زندگی را مختل کند. با توجه به سبک زندگی ناسالم و در معرض آلودگی، بسیاری از افراد ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. با این حال شناخت انواع هپاتیت، علل و عوامل خطر آن می‌تواند به شناخت به موقع و جلوگیری از گسترش آن کمک کند. در این محتوا با ما همراه باشید تا به طور کامل هپاتیت و انواع آن را بررسی کنیم.

هپاتیت چیست؟

هپاتیت (Hepatitis) به معنای التهاب بافت کبد است. کبد یکی از اندام‌های حیاتی بدن است که وظایف مهمی مانند سم‌زدایی خون، ذخیره ویتامین‌ها و تولید مواد مورد نیاز بدن را بر عهده دارد. زمانی که کبد دچار التهاب شود، این عملکردها و سلامت کلی بدن مختل می‌شود. هپاتیت به معنای التهاب بافت کبد است که می‌تواند به دلایل گوناگونی رخ دهد. از جمله عفونت‌های ویروسی، مصرف الکل، بیماری‌های خودایمنی، چاقی و مصرف برخی داروها. شایع‌ترین علت هپاتیت، انواع ویروسی آن یعنی هپاتیت A، B، C، D و E هستند.

هپاتیت خود ایمنی؛ وقتی بدن به خودش حمله می‌کند

نویسنده/ناشر: پروفسور مؤید علویان تعداد صفحه: ۴۸ صفحه

550,000 تومان

خرید کتاب

انواع هپاتیت

به طور کلی انواع هپاتیت به دو دسته تقسیم می‌شوند: هپاتیت ویروسی و هپاتیت غیر ویروسی.

هپاتیت ویروسی

هپاتیت ویروسی توسط ویروس‌های مختلف ایجاد می‌شود و پنج نوع اصلی دارد:

• هپاتیت A: یک عفونت حاد و کوتاه‌ مدت است که از راه آب و غذای آلوده منتقل می‌شود.
• هپاتیت B: می‌تواند به صورت حاد یا مزمن بروز کند و از طریق خون و مایعات بدن منتقل می‌شود. در مدل مزمن بیماری طولانی مدت به جا می‌ماند.
• هپاتیت C: اغلب به یک بیماری مزمن تبدیل می‌شود و اغلب از طریق تماس با خون آلوده منتقل می‌شود.
• هپاتیت D: نادر است و تنها در افرادی رخ می‌دهد که به هپاتیت B مبتلا هستند.
• هپاتیت E: مانند هپاتیت A، معمولا حاد است و از راه آب و غذای آلوده منتقل می‌شود.

هپاتیت غیر ویروسی

هپاتیت غیر ویروسی به این دلایل به وجود می‌آید:

• هپاتیت الکلی: با مصرف طولانی و زیاد الکل ایجاد می‌شود.
• هپاتیت چرب غیر الکلی: به اضافه وزن، چاقی و دیابت مربوط است.
• هپاتیت خودایمنی: در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلول‌های کبد حمله می‌کند.
• هپاتیت دارویی: مصرف برخی داروها می‌تواند منجر به التهاب کبد شود.
• هپاتیت ایسکمیک: به دلیل کاهش ناگهانی جریان خون به کبد رخ می‌دهد.

تفاوت هپاتیت A و B و C

تفاوت هپاتیت A و B و C در نحوه انتقال، سیر بیماری، پیشگیری و درمان است. با این که منشا هر سه آن‌ها ویروس است، اما باز با یکدیگر متفاوت هستند. هپاتیت A از طریق مصرف آب یا مواد غذایی آلوده به ویروس منتقل شده و یک عفونت حاد و کوتاه مدت است. این نوع هپاتیت مزمن نمی‌شود و بدن می‌تواند ویروس را به طور کامل از بین ببرد. افراد مبتلا به هپاتیت A با استراحت بهبود می‌یابند و پس از بهبودی، نسبت به این ویروس ایمن می‌شوند.

اما هپاتیت B و C از طریق تماس با خون و مایعات بدن فرد آلوده منتقل می‌شوند و می‌توانند به هپاتیت مزمن تبدیل شوند. هپاتیت مزمن یعنی ویروس برای سال‌ها یا حتی تا پایان عمر در بدن باقی می‌ماند و به تدریج به کبد آسیب می‌زند. بنابراین هپاتیت B و C خطرناک‌تر از نوع A هستند؛ چراکه می‌توانند در درازمدت منجر به سیروز کبدی و سرطان کبد شوند. از طرفی تفاوت مهم دیگر در امکان پیشگیری و درمان هپاتیت است؛ چراکه هرچه بیماری زودتر تشخیص داده شود، احتمال بهبودی و جلوگیری از تشدید آن نیز بیشتر است. تشخیص هپاتیت در آزمایش خون کاملا امکان‌پذیر است. بنابراین در صورت مشاهده علائم، حتما آزمایشات اولیه را انجام دهید.

جدول مقایسه انواع هپاتیت

در این بخش برای درک بهتر، تفاوت هپاتیت A B C، را در یک جدول گرد آورده‌ایم:

راه‌های انتقال هپاتیت؛ چگونه به انواع مختلف هپاتیت مبتلا می‌شویم؟

راه‌های انتقال هپاتیت به نوع آن بستگی دارد و دانستن آن برای پیشگیری حیاتی است:

• انتقال از طریق مدفوع-دهان: این راه مختص هپاتیت A و E است. ویروس از طریق ذرات میکروسکوپی مدفوع فرد آلوده، آب یا مواد غذایی را آلوده می‌کند. فرد سالم با مصرف غذاها یا ارتباط با مدفوع، مبتلا می‌شود. رعایت نکردن بهداشت فردی و مصرف آب یا غذای ناسالم عامل اصلی انتقال این نوع هپاتیت است.
• انتقال از طریق خون و مایعات بدن: این راه انتقال هپاتیت  B ،C و D است. برای مثال استفاده مشترک از سرنگ و سوزن آلوده، دریافت خون یا فرآورده‌های خونی آلوده، استفاده از وسایل آلوده برای خالکوبی، حجامت یا پیرسینگ در مراکز غیر بهداشتی، انتقال از مادر مبتلا به نوزاد در حین زایمان و تماس جنسی محافظت نشده با فرد مبتلا از اصلی‌ترین موارد انتقال خون آلوده هستند.

علائم هپاتیت؛ راه‌‌های تشخیص آن در افراد مختلف

بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت در مراحل اولیه، هیچ علامتی ندارند. به همین دلیل به آن «بیماری خاموش» می‌گویند. با این حال به محض دیدن هر یک از علائم هپاتیت، سریعا باید آزمایش خون بدهید تا از وضعیت آلودگی به این ویروس مطمئن شوید. اصلی‌ترین علائم این ویروس عبارتند از:

• خستگی مداوم و بی‌حالی، بی‌اشتهایی، تهوع و استفراغ، درد عضلانی و مفاصل، تب خفیف در مراحل اولیه
• زرد شدن رنگ پوست و سفیدی چشم‌ها
• تیره شدن رنگ ادرار به رنگ چای پررنگ یا نوشابه
• روشن شدن رنگ مدفوع به رنگ خاکستری یا سفید
• درد در ناحیه بالای شکم سمت راست به دلیل التهاب و بزرگ شدن کبد

بعد از مشاهده هر یک از این علائم، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک با معاینه و بررسی سوابق پزشکی، آزمایش خون را توصیه می‌کند. آزمایش خون مهم‌ترین راه تشخیص هپاتیت است. آزمایش خون در منزل یا آزمایشگاه می‌تواند افزایش سطح آنزیم‌های کبدی و آنتی‌بادی‌ها را به خوبی نشان دهد. وجود آنتی‌بادی علیه ویروس‌های هپاتیت نشان می‌دهد که فرد در گذشته به آن مبتلا یا واکسینه شده است.

در مجموعه بادی چک شما می‌توانید خدمات آزمایشگاهی را در منزل و بدون هیچ استرسی دریافت کنید. بدون رانندگی، خستگی در ترافیک، معطلی می‌توانید آزمایش در منزل مجموعه ما، بدون هیچ هزینه اضافه، را دریافت کنید. تنها کافی است با ما تماس بگیرید.

هپاتیت قابل درمان است؟

درمان هپاتیت به حاد یا مزمن بودن آن بستگی دارد؛ در این بخش به روش‌های درمان هپاتیت می‌پردازیم.

• هپاتیت حاد: اغلب نیاز به درمان دارویی خاصی ندارد و با استراحت و رعایت یک سری نکات مانند مصرف منظم مایعات، تغذیه مناسب و پرهیز از الکل و داروهای آسیب‌رسان به کبد بهبود می‌یابد.
• هپاتیت مزمن: این نوع هپاتیت نیاز به درمان دارویی دارد. هدف از درمان، کاهش التهاب و جلوگیری از پیشرفت ویروس و بیماری به سمت سیروز کبدی و سرطان کبد است.
• هپاتیت برق‌آسا (فولمینانت): نوع بسیار نادری است که در آن کبد به سرعت از کار می‌افتد و نیاز به پیوند کبد وجود دارد.

آیا واکسن هپاتیت تاثیر دارد؟ کدام نوع هپاتیت واکسن دارد ؟

بله؛ واکسیناسیون یک راه پیشگیری از ابتلا به ویروس هپاتیت است. امروزه برای هپاتیت A و هپاتیت B واکسن وجود دارد.

• واکسن هپاتیت A: این واکسن برای کودکانی که در مناطقی با احتمال آلودگی بالای بیماری زندگی می‌کنند، مسافران این مناطق و برخی گروه‌های پرخطر دیگر توصیه می‌شود. واکسن هپاتیت A در دو نوبت تزریق می‌شود.
• واکسن هپاتیت B: این واکسن بخشی از برنامه واکسیناسیون معمول کودکان در ایران است و برای همه نوزادان، کودکان و بزرگسالانی که در معرض خطر هستند (مانند کارکنان بهداشت و درمان، بیماران دیالیزی و…) توصیه می‌شود. واکسن هپاتیت B در سه نوبت تزریق عضلانی انجام می‌شود. پس از تکمیل دوره واکسن، بدن در برابر این ویروس ایمن می‌شود.
• برای هپاتیت C هنوز واکسنی ساخته نشده است.

جمع‌بندی

در این محتوا به بررسی انواع هپاتیت، علائم و نحوه درمان هر یک پرداختیم. متوجه شدیم که هپاتیت ویروسی با رعایت نکردن نکات بهداشتی،‌ به سادگی قابل انتقال است. بنابراین باید به مسائل و نکات بهداشتی دقت کافی داشت. نحوه تشخیص هپاتیت از طریق آزمایش خون انجام می‌شود. بنابراین توصیه می‌شود به محض دیدن ساده‌ترین علائم، برای بررسی وضعیت بدنی خود آزمایش خون دهید.

منبع:

webmd.com