چاقی خطر ابتلا به چه بیماری های گوارشی را بالا می‌برد؟

افزایش وزن و تجمع بیش از حد چربی در بدن تنها به مشکلات ظاهری محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند عملکرد بسیاری از اندام‌ها از جمله دستگاه گوارش را تحت تاثیر قرار دهد. تحقیقات نشان داده‌اند که افراد مبتلا به چاقی در مقایسه با افراد دارای وزن طبیعی، بیشتر در معرض بیماری‌های مختلف گوارشی قرار دارند. در ادامه قصد داریم تا ارتباط چاقی و بیماری‌های گوارشی را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم.

بیماری های ناشی از چاقی

از بیماری‌هایی که به دلیل چاقی ایجاد می‌شوند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

کبد چرب غیر الکلی

بدن افراد چاق به انسولین پاسخ کافی نمی‌دهد، به همین دلیل مهم‌ترین عوارض چاقی ایجاد کبد چرب غیر الکلی می‌باشد. در این بیماری، چربی اضافی در سلول‌های کبد تجمع پیدا می‌کند و در صورت عدم درمان می‌تواند به التهاب کبد، فیبروز، سیروز و حتی سرطان کبد منجر شود. مطالعات نشان می‌دهند که بیش از ۷۰ درصد افراد مبتلا به چاقی درجاتی از کبد چرب را تجربه می‌کنند. علائم این بیماری نیز خود را به صورت احساس خستگی مداوم، درد یا سنگینی در سمت راست شکم، افزایش آنزیم‌های کبدی و در مراحل پیشرفته زردی پوست و چشم نشان می‌دهد.

جراحی متابولیک؛ راهنمای جامع درمان چاقی و سلامت کبد

نویسنده/ناشر: پروفسور مؤید علویان تعداد صفحه: ۶۰ صفحه

300,000 تومان

خرید کتاب

رفلاکس معده ناشی از چاقی

در مورد خطرات اضافه وزن برای معده و روده نیز می‌توان چنین گفت که افزایش فشار داخل شکم در افراد دارای اضافه وزن باعث می‌شود محتویات اسیدی معده به سمت مری بازگردند. این وضعیت می‌تواند به التهاب مری و زخم منجر شود. سوزش سردل، ترش کردن، درد قفسه سینه و سرفه مزمن از نشانه‌های وجود رفلاکس می‌باشد.

سنگ کیسه صفرا

از تاثیر چاقی بر کیسه صفرا نیز نباید غافل شد، چاقی خطر تشکیل سنگ‌های صفراوی را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. در افراد چاق میزان کلسترول موجود در صفرا بیشتر از حد طبیعی است و این موضوع زمینه تشکیل سنگ را فراهم می‌کند. افرادی که به این عارضه دچار هستند، مشکلاتی مثل تهوع، نفخ و درد شدید در قسمت راست و بالای شکم دارند.

طبق گفته niddk

Researchers have found that people who have obesity may have higher levels of cholesterol in their bile, which can cause gallstones.

افرادی که چاق هستند ممکن است سطح کلسترول بالاتری در صفرای خود داشته باشند و این عامل می‌تواند باعث سنگ کیسه صفرا شود.

سرطان مری

اگر به رفلاکس معده بی‌توجهی شود، افزایش رفلاکس مزمن در افراد چاق باعث آسیب مداوم به مخاط مری شده و احتمال ایجاد تغییرات سلولی را افزایش می‌دهد.

سرطان کولورکتال (روده بزرگ)

مورد بعدی رابطه چاقی با سرطان‌های گوارشی است، سرطان روده خطرناک‌ترین بیماری در این دسته می‌باشد. چربی اضافی بدن موجب افزایش التهاب، تغییر در هورمون‌ها و افزایش سطح انسولین می‌شود که همگی می‌توانند رشد سلول‌های سرطانی را آسان کنند. افرادی با سرطان روده بزرگ مشکلاتی مثل خون در مدفوع، کاهش وزن، درد شکمی و کم خونی را دارند.

سرطان کبد

همانطور که گفته شد، چاقی باعث بیماری کبد چرب می‌شود، این بیماری نیز در صورت عدم درمان، باعث مشکلاتی مثل سرطان کبد می‌گردد.

طبق گفته pmc

Amongst all cancers, the one that is most strongly enhanced by obesity is HCC. Obesity enhances HCC development through lipid accumulation within hepatocytes, thereby leading to a chronic low-grade liver inflammation, involving various cytokines and adipokines.

در میان تمام سرطان‌ها، سرطان کبد (HCC) بیشترین تاثیر را در بروز چاقی دارد. چاقی از طریق تجمع چربی در سلول‌های کبدی، توسعه HCC را افزایش می‌دهد و در نتیجه منجر به التهاب مزمن خفیف کبد می‌شود که شامل سیتوکین‌ها و آدیپوکین‌های مختلف می‌شود.

پانکراتیت حاد و مزمن

چاقی می‌تواند شدت التهاب لوزالمعده یا پانکراس را افزایش دهد. این وضعیت نه تنها متابولیسم چربی‌ها را مختل می‌کند، بلکه با آسیب رساندن مستقیم به بافت لوزالمعده، خطر بروز حملات حاد را به شدت افزایش داده و احتمال تبدیل آن به التهاب مزمن را به شدت بالا می‌برد.

فتق هیاتال

فتق هیاتال زمانی رخ می‌دهد که بخشی از معده از طریق دیافراگم به داخل قفسه سینه وارد شود. چاقی با افزایش فشار داخل شکمی، احتمال بروز این مشکل را بیشتر می‌کند و فرد بیمار دچار سوزش سر دل، درد قفسه سینه و دشواری در بلع می‌شود.

چگونه از چاقی جلوگیری کنیم؟

چاقی و بیماری‌های گوارشی ارتباط تنگاتنگی دارند، به همین دلیل پیشگیری از چاقی یکی از موثرترین راهکارها برای حفظ سلامت عمومی بدن و کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های گوارشی و قلبی است.

1. تغذیه سالم مهم‌ترین عامل در پیشگیری از چاقی است. مصرف روزانه میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و پروتئین‌های کم‌چرب می‌تواند به کنترل وزن کمک کند. در مقابل، مصرف بیش از حد فست‌فودها، شیرینی‌ها، نوشابه‌ها و غذاهای فرآوری‌شده خطر افزایش وزن را بالا می‌برد.
2. ورزش منظم باعث افزایش کالری‌سوزی، حفظ توده عضلانی و جلوگیری از تجمع چربی در بدن می‌شود. متخصصان توصیه می‌کنند بزرگسالان حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط در هفته داشته باشند. پیاده‌روی سریع، دوچرخه‌سواری، شنا و ورزش‌های گروهی از گزینه‌های مناسب هستند.
3. نوشابه‌های گازدار، آبمیوه‌های صنعتی و نوشیدنی‌های انرژی‌زا حاوی مقادیر زیادی قند هستند و می‌توانند بدون ایجاد احساس سیری، کالری زیادی وارد بدن کنند. جایگزین کردن این نوشیدنی‌ها با آب، چای بدون شکر یا دمنوش‌های طبیعی به کنترل وزن کمک می‌کند.
4. کمبود خواب با افزایش هورمون‌های گرسنگی و کاهش هورمون‌های سیری همراه است و می‌تواند باعث پرخوری و افزایش وزن شود. بیشتر بزرگسالان به ۷ تا ۹ ساعت خواب باکیفیت در شب نیاز دارند.
5. استرس مزمن می‌تواند موجب افزایش ترشح هورمون کورتیزول شود، این مورد با افزایش اشتها و ذخیره چربی به ‌ویژه در ناحیه شکم ارتباط دارد. انجام فعالیت‌هایی مانند مدیتیشن، ورزش، مطالعه و گذراندن وقت با خانواده می‌تواند در کنترل استرس تاثیر دارد.
6. حذف وعده‌های غذایی به ‌ویژه صبحانه ممکن است باعث گرسنگی شدید و پرخوری در ساعات بعدی روز شود. مصرف وعده‌های غذایی منظم و متعادل به حفظ سطح انرژی و کنترل اشتها کمک می‌کند.

سخن پایانی

چاقی عامل مهمی در افزایش خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌های گوارشی محسوب می‌شود. با وجود علائمی که گفته شد، اگر دچار بیماری‌های ناشی از چاقی شده‌اید، می‌توانید دوره‌های آزمایش خود را از طریق مرکز بادی چک انجام دهید. در صورتی که وقتی برای رفت و آمد ندارید، این مرکز بدون دریافت هزینه‌ی ایاب و ذهاب تمامی آزمایش‌هایتان را انجام می‌دهد.

سوالات متداول

آیا کاهش وزن می‌تواند رفلاکس معده را درمان کند؟

در بسیاری از افراد، کاهش وزن باعث کاهش چشمگیر علائم رفلاکس و حتی بهبود کامل آن می‌شود.

آیا کودکان چاق نیز در معرض بیماری‌های گوارشی هستند؟

بله. کودکان و نوجوانان مبتلا به چاقی نیز ممکن است دچار کبد چرب، رفلاکس معده و سایر مشکلات گوارشی شوند.

عوارض چربی شکمی بر گوارش چیست؟

تجمع چربی‌ در ناحیه شکم نه‌ تنها باعث افزایش فشار بر اندام‌های گوارشی می‌شود، بلکه با تولید و آزادسازی هورمون‌ها و ترکیبات التهابی، زمینه اختلال در عملکرد دستگاه گوارش و بروز مشکلات مختلف گوارشی را فراهم می‌کند.

منبع:

nih.gov

nature.com