AST در آزمایش خون؛ عدد طبیعی، علت افزایش و کاهش آن

آزمایش خون AST معمولاً برای بررسی احتمال آسیب به کبد یا بافت‌های بدن انجام می‌شود. اما سطح AST دقیقاً چه معنایی دارد؟ در این مقاله، به بررسی AST در آزمایش خون می‌پردازیم و توضیح می‌دهیم که نتایج طبیعی و غیرطبیعی چه معنایی دارند و پزشکان معمولاً چگونه این آنزیم را در کنار سایر نتایج آزمایش تفسیر می‌کنند.

آزمایش خون AST چیست؟

آزمایش خون AST میزان آنزیم آسپارتات ترانسفراز (Aspartate Transferase) را در خون اندازه‌گیری می‌کند. در بیشتر موارد، پزشک از این آزمایش برای ارزیابی سلامت کبد استفاده می‌کند، اما نتایج آن می‌تواند اطلاعاتی درباره سایر وضعیت‌های پزشکی نیز ارائه دهد.

هنگامی که سلول‌های بدن آسیب می‌بینند، آنزیم AST می‌تواند به جریان خون نشت کند. به همین دلیل، بالا بودن سطح AST در نمونه خون می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل پزشکی زمینه‌ای باشد؛ مشکلی که اغلب به کبد مربوط می‌شود.

از آنجا که انواع مختلفی از بیماری‌های کبدی می‌توانند باعث افزایش سطح AST در خون شوند، متخصصان برای تشخیص بیماری‌ها تنها به این آزمایش اکتفا نمی‌کنند. آزمایش AST معمولاً بخشی از یک پنل آزمایش خون، مانند پنل آنزیم‌های کبدی (HFP) یا پنل جامع متابولیک (CMP)، است. پنل‌های آزمایش خون با استفاده از یک نمونه واحد، جنبه‌های متعددی از خون را بررسی می‌کنند و می‌توانند اطلاعات دقیق‌تری درباره وضعیت کلی سلامت شما ارائه دهند.

چرا به آزمایش خون AST نیاز دارم؟

هدف از آزمایش خون AST، تشخیص آسیب سلولی است. اگر سلول‌های کبد آسیب ببینند، آنزیم AST به جریان خون نشت می‌کند؛ بنابراین، این آزمایش می‌تواند به شناسایی مشکلات کبدی کمک کند. اگرچه پزشک معمولاً از این آزمایش برای ارزیابی سلامت کبد استفاده می‌کند، اما آزمایش AST می‌تواند اطلاعاتی درباره سایر بیماری‌ها و آسیب‌های سلولی در نقاط دیگر بدن نیز ارائه دهد.

الاستوگرافی کبد و فیبرواسکن: راهنمای جامع تشخیص غیر تهاجمی بیماری‌های کبدی

نویسنده/ناشر: پروفسور مؤید علویان تعداد صفحه: ۴۸ صفحه

600,000 تومان

خرید کتاب

ممکن است پزشک برای غربالگری، پایش یا تشخیص بیماری‌های کبدی و سایر مشکلات پزشکی، یک پنل آزمایش خون که شامل آزمایش AST است، برای شما تجویز کند.

غربالگری

غربالگری به معنای بررسی مشکلات احتمالی سلامتی پیش از بروز علائم است. اگر عوامل خطر بیماری کبدی را داشته باشید، پزشک احتمالاً انجام غربالگری با استفاده از پنل آزمایش خون کبد که شامل AST و سنجش Alt در آزمایش خون است را توصیه خواهد کرد؛ این عوامل خطر عبارتند از:

• مصرف زیاد الکل
• سابقه خانوادگی بیماری کبدی
• دیابت
• چاقی
• تزریق مواد مخدر با سوزن‌های مشترک

از آنجا که آزمایش AST اغلب بخشی از پنل‌های معمول آزمایش خون برای ارزیابی سلامت کلی بدن مانند پنل جامع متابولیک است، ممکن است حتی بدون داشتن عوامل خطر بیماری کبدی، این آزمایش را انجام دهید.

پایش و نظارت بر وضعیت سلامتی

اگر به بیماری کبدی مبتلا هستید، پزشک ممکن است آزمایش AST را تجویز کند تا وضعیت شما را پایش کرده و بررسی کند که آیا بیماری رو به بهبود است، وخیم‌تر شده یا ثابت مانده است. همچنین اگر دارویی مصرف می‌کنید که ممکن است بر کبدتان تأثیر بگذارد، پزشک ممکن است انجام آزمایش AST و پنل آنزیم‌های کبدی را برایتان تجویز کند.

تشخیص بیماری کبدی

پزشک ممکن است زمانی که علائم و نشانه‌های مشکلات احتمالی کبدی را دارید، از آزمایش AST برای اهداف تشخیصی مانند علت ابتلا به کبد چرب استفاده کند. اگرچه پزشکان نمی‌توانند تنها بر اساس سطح AST بیماری را تشخیص دهند، اما این آزمایش می‌تواند بخش مهمی از فرآیند تشخیص باشد. علائم و نشانه‌های بیماری‌های کبدی عبارتند از:

• حالت تهوع و یا استفراغ
• درد شکم
• خارش پوست
• یرقان یا زردی (زرد شدن پوست و سفیدی چشم)
• خستگی (احساس ضعف و بی‌حالی)
• از دست دادن اشتها

تفسیر نتایج آزمایش خون AST

آزمایش خون AST برای بررسی آسیب یا تغییرات احتمالی در کبد و سایر بافت‌ها به کار می‌رود. آگاهی از سطح AST می‌تواند به شما در درک نتایج آزمایش خون در منزل و تشخیص زمان نیاز به بررسی‌های بیشتر کمک کند.

تیم درمانی شما نتایج آزمایش AST را به شما اعلام می‌کند. اکثر افراد نتایج را ظرف حدود ۱ تا ۲ روز دریافت می‌کنند. نتایج آزمایش به پزشک شما کمک می‌کند تا تشخیص بیماری را انجام دهد و در صورت نیاز، برای درمان برنامه‌ریزی کند.

هنگام بررسی نتایج AST، این نکات را به خاطر داشته باشید:

• تغییرات جزئی در سطح AST شایع است و همیشه جای نگرانی ندارد.
• یک عدد واحد برای AST اطلاعات کافی برای تشخیص بیماری فراهم نمی‌کند؛ متخصص درمان شما علائم و نتایج سایر آزمایش‌ها را نیز در نظر می‌گیرد.
• سطح AST کبد ممکن است بر اساس ورزش و رژیم غذایی نوسان داشته باشد.
• نتایج آزمایش AST بر حسب واحد در لیتر (U/L) گزارش می‌شود.

محدوده طبیعی برای آزمایش خون AST

باید بدانید که هیچ محدوده AST واحدی وجود ندارد که برای همه افراد طبیعی محسوب شود. سطح سالم AST می‌تواند بسته به عوامل متعددی تغییر کند، از جمله سن، جنسیت، نژاد و وزن. با این حال، محدوده‌های کلی به شرح زیر می‌باشند:

• مردان (۱۴ سال و بالاتر): ۸ تا ۴۸ واحد در لیتر (U/L)
• زنان (۱۴ سال و بالاتر): ۸ تا ۴۳ واحد در لیتر (U/L)
• کودکان (۱ تا ۱۳ سال): پسران: ۸ تا ۶۰ واحد در لیتر (U/L) / دختران: ۸ تا ۵۰ واحد در لیتر (U/L)

از آنجا که این محدوده‌ها بسته به آزمایشگاه متغیر هستند، مهم است که گزارش نتیجه آزمایش خود را بررسی کنید تا ببینید محدوده مرجع آزمایشگاه خاص شما چقدر است.

پایین بودن سطح AST چه معنایی دارد؟

پایین بودن سطح AST کمتر از محدوده استاندارد شایع نیست. برخی شرایط یا درمان‌هایی که می‌توانند باعث کاهش سطح AST شوند عبارتند از:

• کمبود ویتامین B-۶
• بیماری مزمن کلیه
• دیالیز کلیه
• نارسایی شدید کبد
• کمبود مواد مغذی مورد نیاز بدن برای حفظ سلامت
• ابتلا به سوءتغذیه

بالا بودن سطح AST چه معنایی دارد؟

در بسیاری از موارد، افزایش جزئی سطح AST نگران‌کننده نیست. ورزش سنگین یا مصرف وعده غذایی پرچرب ممکن است باعث افزایش سطح AST شود. متخصص درمان شما میزان این افزایش را بررسی کرده و برای یافتن علت، آزمایش‌های دیگری انجام می‌دهد. علل کبدی افزایش سطح AST عبارتند از:

• بیماری کبدی مرتبط با مصرف الکل
• بیماری کبد چرب (استئاتوتیک) مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASLD)
• استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASH)
• هپاتیت
• تحریک یا آسیب کبدی ناشی از داروها یا مکمل‌ها
• ایجاد زخم در کبد که سیروز نامیده می‌شود

همچنین ممکن است در دوران بارداری برای بررسی سلامت کبد، آزمایش AST انجام شود. برخی از عوارض بارداری می‌توانند باعث افزایش سطح AST شوند. این شرایط عبارتند از:

• پره‌اکلامپسی (مسمومیت بارداری): وضعیتی که با فشار خون بالا و علائم آسیب به اندام‌ها مشخص می‌شود.
• سندرم HELLP: نوعی شدید از پره‌اکلامپسی.
• کبد چرب حاد بارداری: یک بیماری کبدی نادر اما تهدیدکننده حیات که در سه ماهه آخر بارداری رخ می‌دهد.
• کلستاز داخل کبدی بارداری: وضعیتی که باعث خارش شدید می‌شود و دلیل آن ناتوانی کبد در دفع صفرا است.

گاهی اوقات، افزایش سطح AST ارتباطی با کبد ندارد؛ زیرا AST در قلب، عضلات و سایر اندام‌ها نیز یافت می‌شود. سایر علل بالا بودن AST عبارتند از:

• نوعی آسیب شدید به بافت عضلانی به نام رابدومیولیز
• آسیب عضلانی ناشی از ورزش شدید یا بیماری‌هایی مانند دیستروفی عضلانی
• نارسایی احتقانی قلب
• حمله قلبی

علل بالا بودن خطرناک سطح AST چیست؟

اگر سطح AST بیش از ۱۵ برابر بالاترین حد محدوده استاندارد باشد، خطرناک تلقی می‌شود.

سطح AST بالای ۱۰,۰۰۰ واحد در لیتر (IU/L) اغلب نشان‌دهنده وضعیتی تهدیدکننده برای حیات است و برای تشخیص و درمان علت آن، نیاز به اقدامات فوری پزشکی وجود دارد. اگر سطح AST شما به‌طور خطرناکی بالا باشد، متخصص به دنبال علل جدی مانند موارد زیر خواهد بود:

• مصرف بیش از حد (اوردوز) استامینوفن.
• هپاتیت شدید یا التهاب کبد.
• کاهش شدید جریان خون به کبد.

اگر نتایج آزمایش AST شما بسیار بالا یا بسیار پایین باشد، ممکن است پزشک شما اقدامات زیر را انجام دهد:

• تکرار آزمایش پس از چند هفته یا چند ماه
• درخواست آزمایش‌های خون یا تصویربرداری‌های دیگر
• پرسش درباره رژیم غذایی و عادات ورزشی برای بررسی احتمال نقش آن‌ها در بروز این وضعیت
• گفتگو درباره داروهای مصرفی و میزان مصرف الکل
• ارجاع شما به متخصص کبد (هپاتولوژیست) در صورت نیاز

بسیاری از علل بالا یا پایین بودن AST قابل درمان یا کنترل هستند. درباره نتایج آزمایش و مراحل بعدی با متخصص مراقبت‌های بهداشتی خود صحبت کنید.

پیام پایانی از مرکز پایش سلامت بادی چک

سنجش مقدار AST در آزمایش خون می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره وضعیت کبد و سلامت کلی شما ارائه دهد، اما نباید نتیجه آن را به تنهایی و جدا از سایر عوامل در نظر گرفت. بالا یا پایین بودن سطح AST می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد؛ از این رو، پزشک پیش از نتیجه‌گیری نهایی، سایر آنزیم‌های کبدی، علائم بالینی، سابقه پزشکی و نتایج آزمایش‌های تکمیلی را نیز بررسی خواهد کرد. اگر نتیجه آزمایش AST شما خارج از محدوده طبیعی باشد، گفتگو با پزشک یا متخصص مراقبت‌های بهداشتی به شما کمک می‌کند تا معنای آن را درک کنید و دریابید که آیا به بررسی‌های بیشتر نیاز است یا خیر.

سوالات متداول

کاربرد سنجش سطح AST در آزمایش خون چیست؟

آزمایش خون AST اغلب بخشی از غربالگری‌های معمول خون برای بررسی سلامت کبد است. این آزمایش می‌تواند به تشخیص یا پایش مشکلات کبدی کمک کند و همچنین ممکن است در تشخیص سایر بیماری‌ها نیز مفید باشد.

آیا برای انجام آزمایش AST نیاز به آمادگی خاصی دارم؟

ممکن است لازم باشد پیش از آزمایش، مصرف برخی داروها را متوقف کنید؛ بنابراین، پزشک خود را از تمام داروهایی که مصرف می‌کنید، مطلع سازید. با این حال، هرگز بدون دستور پزشک، مصرف هیچ دارویی را قطع نکنید. آزمایش AST معمولاً همراه با سایر آزمایش‌های خون تجویز می‌شود. بنابراین ممکن است لازم باشد تا ۱۲ ساعت قبل از انجام آزمایش ناشتا باشید.

آیا در صورت غیرطبیعی بودن نتایج آزمایش AST، به آزمایش‌های تکمیلی نیاز دارم؟

اگر سطح AST شما غیرطبیعی باشد، ممکن است پزشک انجام آزمایش‌های تکمیلی را توصیه کند. این آزمایش‌ها ممکن است شامل مواردی از قبیل تکرار آزمایش خون AST؛ سایر آزمایش‌های خون، آزمایش‌های تصویربرداری و بیوپسی (نمونه‌برداری) باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟

اگر علائم آسیب کبدی، مانند زردی یا درد شکم دارید، اگر ابتلای شما به یک بیماری کبدی تشخیص داده شده است و علائم جدید یا نگران‌کننده‌ای را تجربه می‌کنید، با پزشک خود تماس بگیرید.

منابع:

mayoclinic.org

my.clevelandclinic.org

medlineplus.gov