آزمایش CBC در منزل؛ نحوه انجام و تفسیر نتایج

هانیه زمردی
۱۴۰۵/۰۷/۰۹

آزمایش CBC یکی از رایج‌ترین آزمایش‌های خون است که برای به دست آوردن تصویری کلی از وضعیت سلامت شما انجام می‌شود. این آزمایش انواع مختلف سلول‌های خونی را اندازه‌گیری می‌کند و می‌تواند به شناسایی علائم کم‌خونی، عفونت، التهاب و سایر مشکلات سلامتی کمک کند. در این مقاله، توضیح می‌دهیم که آزمایش CBC در منزل چگونه انجام می‌شود، نتایج اصلی آن چه معنایی دارند و به‌طور کلی چگونه تفسیر می‌شوند.

آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون (CBC) چیست؟

شمارش کامل سلول‌های خون (CBC) نوعی آزمایش خون است که متخصصان برای پایش یا تشخیص وضعیت‌های مختلف سلامتی از آن استفاده می‌کنند. این آزمایش می‌تواند اطلاعاتی درباره تأثیر داروها یا بیماری‌ها بر بدن و همچنین وضعیت سلامت سیستم ایمنی در اختیار پزشک قرار دهد. آزمایش CBC قادر به تشخیص سرطان‌های خون، کم‌خونی، عفونت‌ها و سایر بیماری‌هاست.

آزمایش CBC چه چیزی را ارزیابی می‌کند؟

آزمایش CBC آزمایشی جامع در خصوص اجزای مختلف خون است که در ادامه، توضیحات مربوط به هر یک از آنها آورده شده است.

شمارش گلبول‌های قرمز

در بخش مربوط به گلبول‌های قرمز در آزمایش CBC، موارد زیر بررسی می‌شوند:

شمارش گلبول قرمز (RBC): این شاخص نشان‌دهنده تعداد گلبول‌های قرمز در مقدار مشخصی از خون، معمولاً یک میکرولیتر (mcL)، است. برای مقایسه باید بدانید که حجم یک قطره خون حدود ۴۰ تا ۵۰ میکرولیتر است.
هموگلوبین (Hb): این شاخص میزان هموگلوبین موجود در خون شما را نشان می‌دهد.
هماتوکریت (Hct): این شاخص درصد حجمی از خون را نشان می‌دهد که از گلبول‌های قرمز تشکیل شده است.

ممکن است شاخص‌های دیگری را نیز مشاهده کنید که اندازه گلبول‌های قرمز و غلظت هموگلوبین را توصیف می‌کنند. این موارد عبارتند از:

میانگین حجم گلبولی (MCV): این شاخص میانگین اندازه گلبول‌های قرمز را نشان می‌دهد.
میانگین هموگلوبین گلبولی (MCH): این شاخص میانگین غلظت هموگلوبین در هر گلبول قرمز را نشان می‌دهد.
میانگین غلظت هموگلوبین گلبولی (MCHC): این شاخص میانگین غلظت هموگلوبین در مقدار مشخصی از خون را نشان می‌دهد.
پهنای توزیع گلبول قرمز (RDW): این شاخص میزان تفاوت در اندازه گلبول‌های قرمز را نشان می‌دهد. به عبارت دیگر، اگر عدد آن پایین باشد، تمام گلبول‌های خون شما تقریباً هم‌اندازه هستند؛ اما اگر بالا باشد، تفاوت قابل‌توجهی میان بزرگ‌ترین و کوچک‌ترین گلبول‌های قرمز شما وجود دارد.

شمارش پلاکت‌ها

نتایج مربوط به شمارش پلاکت‌ها در آزمایش CBC شامل موارد زیر است:

شمارش پلاکت: تعداد کل پلاکت‌ها در نمونه خون.
میانگین حجم پلاکت (MPV): شاخص MPV نشان‌دهنده میانگین اندازه پلاکت‌های شماست.

همچنین در گزارش CBC خود ممکن است موارد زیر را مشاهده کنید:

شمارش گلبول‌های سفید (WBC): این مورد نشان‌دهنده تعداد کل گلبول‌های سفید خون (از تمام انواع آن‌ها) است.
نوتروفیل‌ها: این سلول‌ها نخستین پاسخ‌دهندگان در میان گلبول‌های سفید هستند و با عفونت‌های باکتریایی و قارچی مبارزه می‌کنند.
مونوسیت‌ها: مونوسیت‌ها نوعی گلبول سفید هستند که در جریان عفونت، بقایای سلولی را پاکسازی می‌کنند. آن‌ها همچنین به سایر گلبول‌های سفید در مورد وجود مهاجمان مضر در بدن، مانند باکتری‌ها و ویروس‌ها، هشدار می‌دهند.
لنفوسیت‌ها: لنفوسیت‌ها نوعی گلبول سفید هستند که با عفونت‌های ویروسی مبارزه می‌کنند و به سیستم ایمنی کمک می‌کنند تا عفونت‌های قبلی را به خاطر بسپارد. این امر بدن را آماده می‌کند تا در آینده بتواند با همان نوع عفونت بهتر مقابله کند.
ائوزینوفیل‌ها: این گلبول‌های سفید با عفونت‌های انگلی مبارزه می‌کنند و در بروز واکنش‌های آلرژیک نقش دارند.
بازوفیل‌ها: بازوفیل‌ها نوعی گلبول سفید هستند که در جریان واکنش‌های آلرژیک، هیستامین و همچنین هپارین (ماده‌ای که از لخته شدن خون جلوگیری می‌کند) آزاد می‌کنند.
گرانولوسیت‌های نابالغ: گرانولوسیت‌های نابالغ شامل نوتروفیل‌ها، ائوزینوفیل‌ها یا بازوفیل‌هایی هستند که هنوز به طور کامل تکامل نیافته‌اند.
گلبول‌های قرمز هسته‌دار (nRBC): این سلول‌ها در واقع گلبول‌های قرمز نابالغ هستند. تعداد آن‌ها ممکن است به صورت عدد مطلق یا به صورت درصد (تعداد گلبول‌های قرمز به ازای هر ۱۰۰ گلبول سفید) گزارش شود.

کاربرد آزمایش CBC

آزمایش CBC اغلب بخشی از معاینات و بررسی‌های معمول سلامت است. همچنین از این آزمایش برای پایش وضعیت یا روند درمانی استفاده می‌شود که ممکن است بر تعداد سلول‌های خونی تأثیر بگذارد. آزمایش CBC می‌تواند به پزشک شما گزارش دهد که آیا به موارد زیر مبتلا هستید یا خیر:

کم‌خونی (سطح پایین گلبول‌های قرمز یا هموگلوبین)
اریتروسیتوز (تراکم بالای گلبول‌های قرمز)
لوکوسیتوز (شمار بالای گلبول‌های سفید)
لوکوپنی (شمار پایین گلبول‌های سفید)
ترومبوسیتوز (شمار بالای پلاکت‌ها)
ترومبوسیتوپنی (شمار پایین پلاکت‌ها)

این موارد می‌توانند نشانه‌ای از بیماری‌ها و مشکلات مختلفی باشند، از جمله عفونت‌ها، سرطان، اختلالات خونی و عوارض جانبی داروها. با این حال، پزشک شما می‌تواند با استفاده از نتایج آزمایش CBC و در نظر گرفتن علائم بالینی، علت دقیق مشکل را تشخیص داده یا دایره احتمالات را محدودتر کند.

آزمایش خون درمنزل، سریع، دقیق بدون انتظار

با بادی چک، در وقت و انرژی خود صرفه جویی کنید. متخصصان در زمان دلخواه شمادر محل حاضر میشوند.

محدوده طبیعی نتایج آزمایش CBC

محدوده‌های طبیعی برای مقادیر موجود در آزمایش CBC ممکن است تا حدی متفاوت باشند، اما به‌طور کلی به شرح زیر هستند:

آزمایش	مقدار طبیعی در بزرگسالان
گلبول‌های سفید (WBC)	۴ هزار تا ۱۰ هزار سلول در هر میکرولیتر خون
گلبول‌های قرمز (RBC)	۴.۰ تا ۵.۴ میلیون سلول در هر میکرولیتر برای زنان یا افرادی که استروژن مصرف می‌کنند؛ ۴.۵ تا ۶.۱ میلیون سلول در هر میکرولیتر برای مردان یا افرادی که تستوسترون مصرف می‌کنند
هموگلوبین (Hb)	۱۱.۵ تا ۱۵.۵ گرم در دسی‌لیتر برای زنان یا افرادی که استروژن مصرف می‌کنند؛ ۱۳ تا ۱۷ گرم در دسی‌لیتر برای مردان یا افرادی که تستوسترون مصرف می‌کنند
هماتوکریت (Hct)	۳۶٪ تا ۴۸٪ برای زنان یا افرادی که استروژن مصرف می‌کنند؛ ۴۰٪ تا ۵۵٪ برای مردان یا افرادی که تستوسترون مصرف می‌کنند
حجم متوسط گلبول قرمز (MCV)	۸۰ تا ۱۰۰ فمتولیتر (fL)
مقدار متوسط هموگلوبین گلبول قرمز (MCH)	۲۷ تا ۳۱ پیکوگرم (pg) به ازای هر سلول
غلظت متوسط هموگلوبین گلبول قرمز (MCHC)	۳۲ تا ۳۶ گرم در دسی‌لیتر (g/dL)
پراکندگی اندازه گلبول‌های قرمز (RDW)	۱۲٪ تا ۱۵٪
تعداد پلاکت‌ها (Platelet count)	۱۵۰ تا ۴۰۰ هزار سلول در هر میکرولیتر
حجم متوسط پلاکت (MPV)	۷.۰ تا ۹.۰ فمتولیتر (fL)
نوتروفیل‌ها (Neutrophils)	۲.۵ تا ۷.۰ هزار در هر میکرولیتر
لنفوسیت‌ها (Lymphocytes)	۱.۰ تا ۴.۸ هزار در هر میکرولیتر
مونوسیت‌ها (Monocytes)	۲۰۰ تا ۸۰۰ سلول در هر میکرولیتر
ائوزینوفیل‌ها (Eosinophils)	کمتر از ۵۰۰ سلول در هر میکرولیتر
بازوفیل‌ها (Basophils)	کمتر از ۳۰۰ سلول در هر میکرولیتر
گرانولوسیت‌های نابالغ (Immature granulocytes)	کمتر از ۱۰۰ سلول در هر میکرولیتر
گلبول‌های قرمز هسته‌دار (NRBC)	کمتر از ۱۰ سلول در هر میکرولیتر

محدوده‌های طبیعی آزمایش CBC ممکن است بر اساس عوامل زیر متغیر باشند:

آزمایشگاهی که آزمایش را انجام می‌دهد.
وضعیت هورمونی شما. برخی منابع، محدوده‌های مرجع جداگانه‌ای برای مردان و زنان دارند که بر اساس سطوح معمول هورمون‌ها در هر جنسیت تعیین شده است. اگر هورمون مصرف می‌کنید، این مقادیر متفاوت خواهد بود.
سن شما. محدوده‌های طبیعی برای بزرگسالان و کودکان متفاوت است.
بارداری یا داشتن سایر شرایط و بیماری‌های جسمانی.
واحدهای اندازه‌گیری مورد استفاده در آزمایشگاه. برای مثال، بسته به اینکه نتایج بر حسب تعداد سلول در هر میکرولیتر (با نمادهای mcL، uL یا µL) گزارش شوند یا تعداد سلول در هر میکرولیتر ضرب‌در ۱۰۰۰ (با نمادهای k/mcL، k/uL یا k/µL)، ممکن است تفاوت زیادی در اعداد مشاهده شود. مقادیر گزارش‌شده بر حسب تعداد سلول در هر میکرولیتر» اعداد بسیار بزرگ‌تری را نشان می‌دهند.

در نهایت به خاطر داشته باشید که همواره محدوده مرجع ذکرشده در برگه نتایج خود را بررسی کنید و اعداد خود را تنها با همان محدوده مرجع مقایسه نمایید. در صورت داشتن هرگونه سوال، با پزشک یا متخصص خود مشورت کنید.

تفسیر نتایج آزمایش CBC

آزمایش CBC تعداد سلول‌های خون را اندازه‌گیری می‌کند. دلایل متعددی وجود دارد که ممکن است باعث شود سطح این موارد در محدوده طبیعی نباشد. برای مثال:

سطح غیرطبیعی گلبول‌های قرمز، هموگلوبین یا هماتوکریت ممکن است نشانه کم‌آبی بدن، کم‌خونی، بیماری قلبی یا کمبود آهن در بدن باشد.

پایین بودن تعداد گلبول‌های سفید ممکن است نشانه یک اختلال خودایمنی، اختلال مغز استخوان یا سرطان باشد.

همچنین بالا بودن تعداد گلبول‌های سفید ممکن است به عفونت یا واکنش به یک دارو مربوط شود.

اگر سطح هر یک از این موارد غیرطبیعی باشد، لزوماً به این معنا نیست که شما دچار یک مشکل پزشکی هستید که نیاز به درمان دارد. عواملی مانند رژیم غذایی، میزان فعالیت بدنی، داروها، دوران قاعدگی، ننوشیدن آب کافی و موارد دیگر می‌توانند بر نتایج تأثیر بگذارند. در نهایت، برای درک معنای نتایج خود، با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید.

پروفسور آزیتا آذر کیوان

فوق تخصص هماتولوژی انکولوژی

چه زمانی به آزمایش خون CBC نیاز است؟

ممکن است پزشک یا متخصص مراقبت‌های بهداشتی شما، این آزمایش را به عنوان بخشی از معاینات معمول یا برای ارزیابی وضعیت کلی سلامتتان تجویز کرده باشد. همچنین ممکن است از این آزمایش برای موارد زیر استفاده شود:

به‌عنوان بخشی از معاینات معمول و روتین سلامت.
برای بررسی علائمی که علت مشخصی ندارند؛ مانند تب، کاهش وزن ناخواسته، تعریق شبانه، کبودی، خونریزی یا خستگی.
برای پایش وضعیت بیماری‌های مزمن یا جاری، مانند سرطان یا بیماری مزمن کلیه.
برای ارزیابی میزان اثربخشی درمان یا نحوه تأثیر یک دارو بر بدن؛ برای مثال، برخی درمان‌ها می‌توانند باعث کاهش تعداد گلبول‌های سفید و تضعیف سیستم ایمنی شوند.
تجویز آزمایش cbc در بارداری برای پایش وضعیت سلامت در این دوران.

آزمایش CBC در منزل؛ بررسی ساده‌تر وضعیت سلامت

آزمایش CBC یک آزمایش خون ساده است، اما می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره اجزای مختلف خون شما ارائه دهد و به پزشک کمک کند تا درک بهتری از وضعیت کلی سلامت شما داشته باشد. اگر مراجعه به آزمایشگاه برایتان دشوار است یا ترجیح می‌دهید در راحتی خانه خود باشید، مرکز بادی چک خدمات آزمایش CBC، انواع آزمایش کم خونی، آزمایش قند خون، آزمایش‌های بررسی عملکرد کبد و کلیه و … را در منزل را ارائه می‌دهد؛ بدین ترتیب می‌توانید بدون دردسر رفت‌ و آمد به آزمایشگاه، آزمایش خود را انجام دهید.

سوالات متداول

آزمایش CBC در منزل چگونه انجام می‌شود؟

یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی آموزش‌دیده به منزل شما مراجعه کرده و نمونه خون کوچکی از ورید بازوی شما می‌گیرد. سپس نمونه برای آنالیز به آزمایشگاه ارسال می‌شود و نتایج CBC پس از تکمیل آزمایش ارائه می‌گردد.

مزایای انجام آزمایش CBC در منزل چیست؟

انجام آزمایش در منزل می‌تواند باعث صرفه‌جویی در زمان شود و نیاز به مراجعه به آزمایشگاه را از بین ببرد. این روش به‌ویژه برای سالمندان، افراد دارای محدودیت حرکتی، بیمارانی که در حال بهبودی از بیماری هستند و یا هر کسی که ترجیح می‌دهد نمونه خون در محیطی آشنا گرفته شود، بسیار مناسب و راحت است.

آیا دقت و قابلیت اطمینان آزمایش CBC در منزل با آزمایشگاه یکسان است؟

نمونه خون گرفته‌شده در منزل برای آنالیز به آزمایشگاه ارسال می‌شود؛ بنابراین، اگر نمونه به‌درستی گرفته، نگهداری و منتقل شود، فرآیند آزمایش دقیقاً مشابه زمانی خواهد بود که نمونه در آزمایشگاه گرفته می‌شود.

منابع:

my.clevelandclinic.org

medlineplus.gov

به این مقاله امتیاز بدهید: