HGB در آزمایش خون چیست؟ بررسی مقدار طبیعی و تفسیر آن

هموگلوبین (HGB) یکی از مهمترین اندازه‌گیری‌هایی است که در شمارش کامل خون (CBC) گنجانده شده است و نقش مهمی در رساندن اکسیژن به سراسر بدن دارد. سطح hgb در آزمایش خون می‌تواند اطلاعات ارزشمندی در مورد سلامت و عملکرد گلبول‌های قرمز خون ارائه دهد و ممکن است به شناسایی شرایطی مانند کم‌خونی یا سایر مشکلات اساسی سلامتی کمک کند. سطح هموگلوبین پایین و بالا می‌تواند علل مختلفی داشته باشد و تفسیر مناسب آن را مهم می‌کند. در انتهای این مقاله خواهید دانست که محدوده طبیعی HGB چقدر است، نتایج غیرطبیعی ممکن است نشان دهنده چه چیزی باشند و چه زمانی ارزیابی پزشکی بیشتر ممکن است لازم باشد. پس با ما همراه باشید.

هموگلوبین (HGB) چیست؟

هموگلوبین (HGB) پروتئینی غنی از آهن است که در داخل گلبول‌های قرمز خون یافت می‌شود و برای رساندن اکسیژن به سراسر بدن ضروری است. همچنین مسئول رنگ قرمز مشخص خون است. هموگلوبین در ریه‌ها به اکسیژن متصل می‌شود و آن را از طریق جریان خون به بافت‌ها و اندام‌ها منتقل می‌کند، جایی که اکسیژن برای تولید انرژی و پشتیبانی از عملکرد طبیعی سلولی مورد نیاز است. در عین حال، هموگلوبین به انتقال دی اکسید کربن، یک محصول زائد متابولیسم، از بافت‌های بدن به ریه‌ها کمک می‌کند تا بتوان آن را با بازدم دفع کرد.

از آنجا که اکسیژن تقریباً برای هر اندام و بافتی ضروری است، میزان هموگلوبین موجود در خون شاخص مهمی از سلامت کلی است. هموگلوبین به طور معمول به عنوان بخشی از شمارش کامل خون (CBC) همراه با سایر پارامترهای گلبول قرمز مانند هماتوکریت و حجم متوسط ​​گلبول‌های قرمز (MCV) اندازه‌گیری می‌شود. برای انجام این آزمایش و ارزیابی سلامت کلی خود می‌توانید از خدمات آزمایش خون در منزل بادی چک استفاده نمایید.

سطح هموگلوبین نرمال بر اساس سن

سطح هموگلوبین طبیعی در خون معمولاً به جنسیت، سن و سلامت عمومی بستگی دارد. پایین یا بالا بودن هموگلوبین (hb) در آزمایش خون می‌تواند طیف وسیعی از شرایط سلامتی را نشان دهد که البته گاهی لازم است در کنار سایر معیارهای ارزیابی از قبیل mchc در آزمایش خون بررسی شود. اعداد زیر، سطح هموگلوبین در محدوده‌های طبیعی را شرح می‌دهند:

• نوزاد: ۱۴-۲۴ گرم در دسی‌لیتر
• ۰-۲ هفتگی: ۱۲-۲۰ گرم در دسی‌لیتر
• ۲-۶ ماهگی: ۱۰-۱۷ گرم در دسی‌لیتر
• ۶ ماهگی تا ۱ سالگی: ۹.۵-۱۴ گرم در دسی‌لیتر
• ۱-۶ سالگی: ۹.۵-۱۴ گرم در دسی‌لیتر
• ۶-۱۸ سالگی: ۱۰-۱۵.۵ گرم در دسی‌لیتر
• مردان بزرگسال: ۱۴-۱۸ گرم در دسی‌لیتر
• زنان بزرگسال: ۱۲-۱۶ گرم در دسی‌لیتر
• بزرگسالان مسن‌تر: کاهش جزئی در مقادیر
• خانم‌های باردار: بیشتر از ۱۱ گرم در دسی‌لیتر

این مقادیر به عنوان محدوده‌های مرجع عمومی در نظر گرفته شده‌اند، نه حد آستانه‌های جهانی. آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است از محدوده‌های کمی متفاوت استفاده کنند و مقادیر طبیعی در کودکان می‌تواند با افزایش سن به طور قابل توجهی تغییر کند. بنابراین، هنگام تفسیر آزمایش هموگلوبین خون، بهتر است آن را با محدوده مرجع ارائه شده در گزارش آزمایشگاه مقایسه کنید تا اینکه به یک محدوده استاندارد واحد تکیه نمایید. بادی چک با ارائه مناسب‌ترین هزینه آزمایش خون در منزل، آماده خدمت رسانی به شماست.

پایین بودن Hgb در آزمایش خون

وقتی سطح هموگلوبین خون از مقدار طبیعی پایین‌تر بیاید، به عنوان هموگلوبین پایین تعریف می‌شود. اگرچه این وضعیت ممکن است علل زمینه‌ای مختلفی داشته باشد، اما معمولاً نشان دهنده کم‌خونی است. در هموگلوبین پایین، بدن اکسیژن کافی دریافت نمی‌کند.

علائم هموگلوبین پایین

علائم و نشانه‌های زیر می‌تواند نشان‌دهنده پایین بودن مقدار هموگلوبین خون باشد:

• انرژی پایین و احساس کسالت و خستگی مداوم
• ظاهر رنگ پریده روی پوست، لب‌ها یا ناخن‌ها
• مشکل در تنفس و تنگی نفس، به خصوص در حین فعالیت بدنی
• سرگیجه به دلیل سطح پایین اکسیژن ناشی از هموگلوبین پایین
• ضربان قلب نامنظم یا تپش قلب
• دست‌ها و پاهای سرد به دلیل گردش خون ضعیف
• سردرد
• ضعف عضلات، به خصوص هنگام ورزش
• مشکل در تمرکز و تحریک‌پذیری

چنانچه این علائم برای مدت طولانی ادامه داشته باشند، باید فوراً با پزشک مشورت کنید.

چه چیزی باعث هموگلوبین پایین می‌شود؟

مشکلات زیادی می‌توانند زمینه‌ساز هموگلوبین پایین باشند که در ادامه ما مهم‌ترین و رایج‌ترین آنها را آورده‌ایم.

کمبودهای تغذیه‌ای

از آنجایی که آهن، واحد سازنده اصلی هموگلوبین است، مشکلات ناشی از دریافت یا جذب ناکافی آهن می‌تواند علت آن باشد. بنابراین، شایع‌ترین علت، کم‌خونی ناشی از کمبود آهن است.

علاوه بر این، کمبود ویتامین B12 و اسید فولیک نیز می‌توانند باعث کم‌خونی مگالوبلاستیک شوند. در نتیجه، این کم‌خونی با سطح پایین هموگلوبین آشکار می‌شود.

خونریزی

خونریزی حاد ناشی از مداخلات جراحی، تروما یا زایمان و خونریزی طولانی مدت و کم‌شدت مانند زخم معده و قاعدگی نیز می‌تواند باعث هموگلوبین پایین شوند.

بیماری‌های مزمن

بیماری‌های مزمن کلیوی، سرطان و درمان شیمی‌درمانی، آرتریت روماتوئید و لوپوس می‌توانند باعث کاهش تولید گلبول‌های قرمز خون و سرکوب تولید آنها شوند و منجر به کاهش مقدار هموگلوبین گردند.

بیماری‌های ژنتیکی و ارثی

در کم‌خونی داسی شکل، گلبول‌های قرمز خون به دلیل تولید غیرطبیعی هموگلوبین به راحتی از بین می‌روند. همچنین در تالاسمی، بدن هموگلوبین کافی تولید نمی‌کند.

همچنین به دلیل بیماری‌های مغز استخوان در صورت وجود بیماری‌هایی مانند کم‌خونی آپلاستیک و لوسمی، سطح هموگلوبین کاهش می‌یابد زیرا مغز استخوان نمی‌تواند گلبول‌های قرمز کافی تولید کند.

درمان هموگلوبین پایین با رژیم غذایی مناسب

مواد معدنی و ویتامین‌های مختلفی می‌توانند به افزایش تعداد هموگلوبین کمک کنند. این مواد شامل آهن، ویتامین B6، ویتامین B9 (اسید فولیک)، ویتامین B12 و ویتامین C هستند. به افرادی که سطح هموگلوبین پایینی دارند، ممکن است یک یا چند مورد از این موارد تجویز شود تا به بدن در تولید بیشتر پروتئین کمک کند. از طرف دیگر، مواد غذایی مختلفی نیز حاوی این ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند.

غذاهایی که ممکن است به افزایش سطح هموگلوبین کمک کنند عبارتند از:

• آهن: تخم مرغ، غلات، سبزیجات برگ سبز، لوبیا، گوشت و غذاهای دریایی
• ویتامین B6: گوشت، ماهی، سبزیجات، آجیل و دانه‌ها
• ویتامین B9 (اسید فولیک): سبزیجات برگ سبز، لوبیا و میوه‌ها
• ویتامین B12: ماهی، گوشت و لبنیات
• ویتامین C: مرکبات، کلم بروکلی، سیب زمینی و گوجه فرنگی

هنگامی که سطح هموگلوبین به شدت پایین است، معمولاً برای افزایش سریع سطح هموگلوبین فرد، تزریق خون انجام می‌شود.

بالا بودن Hgb در آزمایش خون

وقتی سطح هموگلوبین خون از مقادیر طبیعی فراتر رود، به عنوان هموگلوبین بالا تعریف می‌شود که این امر می‌تواند به دلایل مختلف رخ دهد. سطح بسیار بالای هموگلوبین می‌تواند باعث غلیظ شدن خون شود و در نتیجه خطر سکته مغزی، حمله قلبی و آسیب به اندام‌ها را افزایش دهد.

علائم هموگلوبین بالا

هموگلوبین بالا، سطح بالاتر از حد طبیعی هموگلوبین در خون است و معمولاً هیچ علامت واضحی ایجاد نمی‌کند. با این حال، اگر مقدار آن به طور قابل توجهی بالا باشد، ممکن است علائم زیر رخ دهند:

• علائم رایج مانند سردرد و سرگیجه
• خستگی و ضعف به دلیل اختلال در جریان خون به مغز
• قرمزی صورت و پوست
• کبودی انگشتان دست و پا
• تنگی نفس به دلیل مشکلات انتقال اکسیژن
• تپش قلب چراکه قلب برای متعادل کردن گردش خون سخت‌تر کار می‌کند
• سوزن سوزن شدن یا بی‌حسی در دست‌ها و پاها
• درد قفسه سینه

چه چیزی باعث هموگلوبین بالا می‌شود؟

هموگلوبین بالا می‌تواند بسته به شرایط ژنتیکی، محیطی و سلامتی ایجاد شود. دلایل زیادی، از زندگی در مناطق مرتفع گرفته تا کم آبی بدن، می‌توانند باعث این اختلال شوند. به عبارت دقیق‌تر می‌توان شرایطی را که ممکن است منجر به هموگلوبین بالا شوند، به شرح زیر فهرست کرد:

• از آنجایی که غلظت اکسیژن در مناطق مرتفع کمتر است، بدن هموگلوبین بیشتری برای تأمین نیازهای اکسیژن خود تولید می‌کند.
• سیگار کشیدن به دلیل مونوکسید کربن، انتقال اکسیژن را دشوار می‌کند و تولید هموگلوبین را افزایش می‌دهد.
• پلی سیتمی ورا، یک اختلال خونی که با تولید بیش از حد گلبول‌های قرمز توسط مغز استخوان مشخص می‌شود، نیز باعث هموگلوبین بالا می‌شود.
• در بیماری‌های مزمن ریوی مانند COPD یا آمفیزم، بدن برای جبران کمبود اکسیژن، تولید هموگلوبین را افزایش می‌دهد.
• در صورت وجود بیماری‌های قلبی، به ویژه بیماری‌های مادرزادی قلب، احتمال بالا رفتن هموگلوبین وجود دارد.
• هنگامی که حجم خون در صورت کم آبی بدن کاهش می‌یابد، غلظت هموگلوبین ممکن است به طور موقت افزایش یابد.
• در ورزشکاران، مکمل‌ها و مواد تقویت کننده عملکرد مانند استروئیدها یا دوپینگ می‌توانند باعث افزایش سطح هموگلوبین شوند.
• در صورت وجود تومورهای کلیوی، کلیه‌ها ممکن است با تولید بیش از حد اریتروپویتین، تولید گلبول‌های قرمز خون را افزایش دهند. این امر همچنین می‌تواند باعث افزایش هموگلوبین شود.

درمان هموگلوبین بالا

درمان هموگلوبین بالا تا حد زیادی به دلیل بالا بودن سطح آن و اینکه آیا افزایش موقتی است یا مربوط به یک بیماری زمینه‌ای است، بستگی دارد. در برخی افراد، نتیجه کمی بالا ممکن است با کم‌آبی بدن، سیگار کشیدن، زندگی در ارتفاعات بالا یا سایر عوامل مرتبط باشد و پس از رفع مشکل زمینه‌ای بهبود یابد. به عنوان مثال، هنگامی که کم‌آبی بدن باعث غلیظ‌تر شدن خون می‌شود، بازگرداندن سطح کافی مایعات می‌تواند به بازگشت هموگلوبین به محدوده معمول خود کمک کند.

هنگامی که هموگلوبین بالا ناشی از یک بیماری زمینه‌ای باشد، درمان به سمت آن مشکل خاص هدایت می‌شود. بیماری‌هایی که بر مغز استخوان، کلیه‌ها، ریه‌ها یا قلب تأثیر می‌گذارند ممکن است نیاز به آزمایش بیشتر و مراقبت‌های پزشکی تخصصی داشته باشند. اگر فردی پلی‌سیتمی ورا، یک اختلال خونی که در آن مغز استخوان گلبول‌های قرمز زیادی تولید می‌کند، داشته باشد، مدیریت ممکن است شامل نظارت منظم بر تعداد گلبول‌های خون و کاهش تعداد گلبول‌های قرمز از طریق روش‌هایی مانند فلبوتومی باشد. بسته به خطر لخته شدن خون و سایر عوامل در فرد، پزشک ممکن است داروهایی را نیز برای کاهش عوارض توصیه کند.

بنابراین، سطح HGB که به طور مداوم بالا است، نباید صرفاً با تلاش برای کاهش عدد در گزارش آزمایشگاه درمان شود. ابتدا باید علت اصلی مشخص گردیده و شرایط قبل از انجام آزمایش بررسی گردد.

نتایج hgb در آزمایش خون: چه زمانی باید اقدام کنید؟

نتیجه و مقادیر غیرطبیعی در آزمایش هموگلوبین خون می‌تواند سرنخ‌های ارزشمندی در مورد سلامت کلی شما ارائه دهد، اما یک مقدار غیرطبیعی نباید به خودی خود تفسیر شود. سطح هموگلوبین پایین یا بالا ممکن است دلایل احتمالی مختلفی داشته باشد و یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی می‌تواند با در نظر گرفتن علائم، سابقه پزشکی و سایر نتایج آزمایش خون شما، اهمیت آنها را تعیین کند. اگر به روشی مطمئن برای بررسی هموگلوبین و سایر نشانگرهای سلامتی خود نیاز دارید، مرکز پایش سلامت بادی چک می‌تواند گزینه مناسبی برای ترتیب دادن آزمایش‌های آزمایشگاهی لازم و پیگیری نتایج شما باشد.

سوالات متداول

چه زمانی باید آزمایش هموگلوبین خون انجام داد؟

hemoglobin در آزمایش خون معمولاً به عنوان بخشی از آزمایش خون کامل (CBC) روتین یا زمانی که علائمی مانند خستگی، ضعف، سرگیجه، رنگ‌پریدگی یا تنگی نفس ممکن است نشان‌دهنده کم‌خونی باشد، انجام می‌شود. همچنین ممکن است برای نظارت بر برخی شرایط پزشکی یا پیگیری نتایج غیرطبیعی قبلی توصیه گردد.

HGB چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

HGB معمولاً از طریق شمارش کامل خون (CBC) با استفاده از نمونه خون گرفته شده از ورید بازو اندازه‌گیری می‌شود.

هزینه آزمایش هموگلوبین خون چقدر است؟

هزینه آزمایش خون هموگلوبین بسته به آزمایشگاه، محل و اینکه آیا به عنوان بخشی از شمارش کامل خون (CBC) یا به عنوان یک آزمایش جداگانه انجام می‌شود، متفاوت است. برای اطلاع از قیمت دقیق، توصیه می‌کنیم با کارشناسان ما در مرکز بادی چک تماس بگیرید.

آیا سطح بالای HGB خطرناک است؟

لزوماً نه. افزایش خفیف HGB ممکن است علت موقت یا نسبتاً ساده‌ای مانند کم‌آبی بدن داشته باشد. با این حال، سطوح بالای قابل توجه یا مداوم می‌تواند خطر عوارض را در برخی شرایط افزایش دهد و باید از نظر پزشکی ارزیابی شود.

چه زمانی باید در مورد نتیجه غیرطبیعی HGB به پزشک مراجعه کنم؟

اگر HGB شما به طور مکرر خارج از محدوده طبیعی است، یا علائمی مانند خستگی غیرمعمول، سرگیجه، تنگی نفس، سردرد یا ضعف دارید، برای ارزیابی بیشتر نتیجه را با پزشک خود در میان بگذارید.

منابع:

yeditepehastaneleri.com

ada.com