تفاوت کبد چرب الکلی و غیرالکلی؛ هر آنچه باید بدانید

کبد چرب یکی از شایع‌ترین بیماری‌های کبدی در جهان است که به دو نوع اصلی کبد چرب غیر الکلی و کبد چرب الکلی تقسیم می‌شود. اگرچه این دو بیماری از نظر علائم و عوارض شباهت‌های زیادی با یکدیگر دارند، اما علل ایجاد آن‌ها متفاوت است. از این رو آشنایی با تفاوت‌های این دو بیماری، عوامل خطر و روش‌های تشخیص آن‌ها اهمیت زیادی دارد، زیرا تشخیص زودهنگام و اصلاح سبک زندگی می‌تواند از پیشرفت آسیب کبدی و بروز عوارض جدی مانند نارسایی کبد جلوگیری کند. در ادامه به بررسی تفاوت کبد چرب الکلی و غیر الکلی و راه‌های تشخیص آن‌ها می‌پردازیم.

فرق بین کبد چرب الکلی و غیر الکلی چیست؟

چرب الکلی و غیر الکلی هر دو زمانی اتفاق می‌افتند که کبد فرد آسیب می‌بیند و دیگر نمی‌تواند سلول‌های چربی را که معمولاً به انرژی، مواد مغذی و ضایعات تبدیل می‌کند را پردازش نماید. تجمع بیش از حد چربی در کبد می‌تواند باعث التهاب کبد شود. با گذشت زمان، این التهاب ممکن است منجر به ایجاد جای زخم گردد که عملکرد کبد را محدود می‌کند.

بیماری کبد چرب غیرالکلی

پزشکان اکنون بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) را به عنوان بیماری کبدی استئاتوز مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) می‌شناسند. این بیماری اغلب با چاقی و بیماری‌های مرتبط با چاقی، مانند دیابت نوع ۲، همراه است. یک مطالعه اخیر نشان داده است که کبد چرب غیرالکلی علت اصلی بیماری کبد در جهان است. تقریباً از هر ۳ بزرگسال در سراسر جهان، ۱ نفر به آن مبتلا است.

دو مرحله اساسی برای کبد چرب غیرالکلی وجود دارد: کبد چرب ساده و استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASH). اگر وزن کبد شما بیش از ۵٪ چربی باشد، کبد چرب ساده در نظر گرفته می‌شود. تنها ۱ نفر از هر ۵ بزرگسال مبتلا به بیماری کبد چرب ساده، به MASH مبتلا می‌شوند. در این مرحله، تورم در کبد وجود دارد که می‌تواند منجر به آسیب بیشتر شود.

اگر اضافه وزن دارید، خطر ابتلا به NAFLD در شما بیشتر است. تحقیقات نشان می‌دهد که تا ۷۵٪ از افرادی که اضافه وزن دارند و بیش از ۹۰٪ از افرادی که چاقی شدید دارند، به NAFLD مبتلا هستند. به همین ترتیب، بیش از یک سوم از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ به این نوع بیماری کبدی مبتلا می‌شوند.

کبد سالم با ورزش؛ پیشگیری و درمان کبد چرب

نویسنده/ناشر: پروفسور مؤید علویان تعداد صفحه: ۸۴ صفحه

500,000 تومان

خرید کتاب

بیماری کبد چرب الکلی

بیماری کبد چرب الکی (ALD) زمانی ایجاد می‌شود که کبد از طریق مصرف بیش از حد اتانول، ماده‌ای در نوشیدنی‌های الکلی، آسیب ببیند. پس از نوشیدن یک نوشیدنی الکلی، کبد شما فرایند تجزیه (متابولیزه) انجام می‌دهد. این فرآیند الکل را به سمومی تبدیل می‌کند، از جمله ماده شیمیایی به نام استالدهید، که باید پردازش و از بدن شما دفع شود. این فرآیند برای کبد مضر است زیرا هر بار که کبد شما الکل را فیلتر می‌کند، برخی از سلول‌های کبد می‌میرند. اگرچه یک کبد سالم می‌تواند سلول‌های جدیدی تولید کند، اما اگر به مرور زمان زیاد بنوشید، کبد شما می‌تواند به طور دائمی آسیب ببیند.

اگرچه عملکرد بدن همه افراد مشابه نیست، اما به طور کلی، مردانی که بیش از ۱۴ نوشیدنی در هفته و زنانی که بیش از هفت نوشیدنی الکی در هفته مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض خطر ALD هستند. لازم به ذکر است که ممکن است ۱۰ سال یا بیشتر طول بکشد تا بیماری کبد چرب (ALD) از بیماری کبد چرب به نارسایی مزمن کبد تبدیل شود. علائم اغلب تا زمانی که دچار زخم پیشرفته (سیروز) کبد نشوید و سلول‌های کبدی نتوانند دوباره رشد کنند، تشخیص داده نمی‌شوند.

علائم کبد چرب الکلی و غیر الکلی

در ظاهر، کبد چرب الکلی و غیر الکلی ممکن است بسیار شبیه به هم به نظر برسند، اما نحوه آسیب هر بیماری به کبد می‌تواند متفاوت باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که کبد چرب غیر الکلی ممکن است منجر به تجمع چربی بیشتری در کبد شود. در حالیکه التهاب و زخم در کبد چرب الکلی شایع‌تر است.

در مراحل اولیه، ممکن است بیماری کبد چرب الکلی و یا غیر الکلی را بدون علائم داشته باشید که تشخیص آن دشوار است. از آنجایی که هر دو بیماری به طور اساسی بر کبد شما تأثیر می‌گذارند، علائم ظاهری می‌توانند یکسان باشند. خستگی و درد شکم ممکن است علائم هشدار دهنده اولیه کبد چرب الکلی و غیر الکلی باشند اما اگر به بیماری کبد چرب غیرالکلی مبتلا باشید، ممکن است علائم دیگری را زودتر تجربه کنید، مانند:

• حالت تهوع
• کاهش اشتها و کاهش وزن
• رگ‌های کوچک، قرمز و عنکبوتی شکل روی پوست

در مراحل بعدی هر دو بیماری، علائم عبارتند از:

• زرد شدن پوست
• خارش پوست
• تجمع مایع یا تورم پاها و شکم
• خونریزی دستگاه گوارش
• گیجی

پزشکان چگونه کبد چرب الکلی و غیر الکلی را تشخیص می‌دهند؟

از آنجا که کبد چرب الکلی (ALD) و کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) علائم و ویژگی‌های مشابهی دارند، تشخیص دقیق آن‌ها گاهی چالش‌برانگیز است. پزشک برای رسیدن به تشخیص صحیح، ابتدا سوابق پزشکی بیمار را بررسی می‌کند و درباره سبک زندگی، رژیم غذایی و میزان مصرف الکل سؤالاتی می‌پرسد. این اطلاعات می‌تواند سرنخ‌های مهمی درباره علت آسیب کبدی در اختیار پزشک قرار دهد.

در ادامه، معاینه فیزیکی نیز نقش مهمی در تشخیص دارد. پزشک ممکن است وجود بزرگ شدن کبد یا طحال، تورم شکم، زردی پوست و چشم‌ها (یرقان) یا مشاهده رگ‌های عنکبوتی روی پوست را بررسی کند. در برخی مردان نیز علائمی مانند بزرگ شدن بافت سینه یا کوچک شدن بیضه‌ها می‌تواند نشانه‌ای از بیماری کبد چرب الکلی باشد.

یکی از مهم‌ترین مراحل تشخیص، تشخیص کبد چرب با آزمایش خون برای ارزیابی عملکرد کبد است. نتایج این آزمایش‌ها اطلاعات ارزشمندی درباره میزان التهاب، آسیب سلول‌های کبدی و عملکرد کلی کبد ارائه می‌دهد. افرادی که امکان مراجعه حضوری به آزمایشگاه را ندارند، می‌توانند از خدمات انجام آزمایش خون در منزل توسط مرکز بادی چک بهره‌مند شوند. این خدمت باعث می‌شود نمونه‌گیری در محیطی راحت و بدون نیاز به مراجعه حضوری انجام شده و روند بررسی وضعیت کبد با سهولت بیشتری دنبال شود.

علاوه بر آزمایش خون، پزشک ممکن است از روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی، MRI، سی‌تی‌اسکن یا فیبرو اسکن برای بررسی دقیق‌تر وضعیت کبد استفاده کند. در موارد پیشرفته یا زمانی که نیاز به ارزیابی دقیق میزان آسیب و پیشرفت بیماری وجود داشته باشد، نمونه‌برداری از کبد (بیوپسی) نیز ممکن است توصیه شود. ترکیب نتایج این بررسی‌ها به پزشک کمک می‌کند تا نوع بیماری کبد چرب را تشخیص داده و مناسب‌ترین برنامه درمانی را برای بیمار در نظر بگیرد.

تفاوت کبد چرب الکلی و غیر الکلی از نظر درمان

کبد چرب الکلی و غیر الکلی بیماری‌های جدی برای سلامتی هستند. تشخیص هر یک از آنها ممکن است باعث ناراحتی یا پریشانی شما شود، اما وقتی بدانید که چرا کبد شما آنطور که باید کار نمی‌کند، می‌توانید گام‌هایی برای بهبود سلامت کبد و رفاه عمومی خود بردارید. هیچ درمان خاصی برای بهبود جادویی عملکرد کبد شما وجود ندارد. پیشگیری و درمان اولیه کبد چرب الکلی و غیر الکلی یکسان است: تغییرات سبک زندگی سالم.

در درمان کبد چرب الکلی، مهمترین گام ترک الکل است. البته، این ممکن است به آسانی که به نظر می‌رسد نباشد. همچنین ممکن است نیاز به تغییر سایر جنبه‌های سبک زندگی خود و ایجاد عادات سالم جدید داشته باشید. اگر زیاد الکل مصرف می‌کنید، صحبت با پزشک مهم است، زیرا ترک این نوع نوشیدنی اغلب نیاز به نظارت پزشکی دارد. فراتر از این تغییر مهم در سبک زندگی، بسته به علائم شما، پزشک ممکن است رژیم غذایی کم‌سدیم (برای کاهش احتباس آب) یا داروهای ادرارآور (داروهایی که به دفع آب از بدن کمک می‌کنند) را نیز توصیه کند.

درمان کبد چرب غیر الکلی مشابه کبد چرب الکلی است. تغییر سبک زندگی کلیدی است. اگر اضافه وزن دارید، داشتن یک رژیم غذایی سالم که چربی و سدیم کمی دارد، محدود کردن مصرف الکل و ورزش منظم احتمالاً توصیه پزشک شما خواهد بود. حفظ وزن سالم از طریق تغذیه و ورزش ممکن است به بهبود عملکرد کبد و بهبود احساس کلی شما کمک کند. ممکن است بخواهید با یک متخصص تغذیه و یک مربی تناسب اندام همکاری کنید تا یک برنامه سلامتی تحت نظارت ایجاد کنید که موفق‌ترین نتایج را برای شما به همراه داشته باشد. همیشه قبل از شروع یک برنامه غذایی و ورزشی جدید با پزشک خود صحبت کنید. بسته به تشخیص، پزشک ممکن است داروهایی را نیز برای کمک به مدیریت فشار خون بالا، کلسترول بالا و دیابت تجویز کند. همیشه داروها را طبق دستورالعمل مصرف کنید و پزشک خود را از تمام درمان‌هایی که مصرف می‌کنید، از جمله گیاهان دارویی، ویتامین‌ها، مکمل‌ها و داروهای بدون نسخه، مطلع کنید.

عوارض بیماری کبد چرب الکلی در مقابل غیر الکلی

وقتی کبد شما دیگر نتواند وظایف خود را برای تغذیه بدن و خلاص شدن از شر سموم انجام دهد، ممکن است دچار مشکلات جدی سلامتی شوید. این موضوع هم برای کبد چرب الکلی و هم غیر الکلی صادق است. عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خونریزی در مری، معده یا روده
• تغییرات رفتاری
• گیجی و اختلال روانی عمومی
• مشکلات جریان خون
• عفونت
• سرطان کبد

بیماری کبدی در مرحله پیشرفته، نارسایی کبد نامیده می‌شود و در صورت بروز شرایط خاص، ممکن است نیاز به پیوند کبد داشته باشید.

سخن پایانی

در نهایت، چه کبد چرب الکلی و چه کبد چرب غیرالکلی، تشخیص به‌موقع نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت بیماری و حفظ سلامت کبد دارد. انجام بررسی‌های پزشکی، آزمایش‌های لازم و پیگیری منظم می‌تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات کبدی کمک کند. امروزه با استفاده از خدمات تشخیص کبد چرب در منزل، امکان انجام بخشی از ارزیابی‌های اولیه و آزمایش‌های موردنیاز بدون مراجعه حضوری فراهم شده است تا افراد بتوانند با سهولت بیشتری وضعیت سلامت کبد خود را بررسی و مدیریت کنند.

منبع:

webmd.com