پریودهای نامنظم یکی از رایجترین نگرانیها در بین زنان است. برای برخی، پریودها ممکن است خیلی زود یا خیلی دیر اتفاق بیفتند. برای برخی دیگر، جریان خون ممکن است به طور غیرمعمول سنگین، بسیار سبک یا برای ماهها قطع شود. در حالی که تغییرات گاه به گاه ممکن است به دلیل استرس یا تغییر سبک زندگی رخ دهد، بینظمی مکرر هرگز نباید نادیده گرفته شود.
در مرکز پایش سلامت بادی چک، ما اغلب شاهد نگرانی، سردرگمی یا اضطراب زنان در مورد چرخههای نامنظم هستیم. خبر خوب این است که انجام آزمایش خون برای عادت ماهانه نامنظم میتواند به شناسایی زودهنگام علت و درمان مناسب کمک کند.
منظور از عادت ماهانه نامنظم چیست؟
یک چرخه قاعدگی معمولاً نامنظم در نظر گرفته میشود اگر:
- دورهها کمتر از ۲۱ روز یا بیشتر از ۳۵ روز فاصله داشته باشند
- خونریزی بیش از ۷ روز طول بکشد
- دورهها به طور مکرر قطع شوند
- جریان خون به طور غیرمعمول سنگین یا بسیار سبک باشد
- درد شدید یا لکهبینی بین چرخهها رخ دهد
اگر این الگوها بیش از دو یا سه چرخه تکرار شوند، ارزیابی تشخیصی اهمیت پیدا میکند.

آزمایشهای تشخیصی ضروری برای پریودهای نامنظم
در بخش زیر به معرفی آزمایشهای کلیدی مورد استفاده برای ارزیابی دورههای قاعدگی نامنظم پرداخته شده است. توجه داشته باشید که در برخی موارد، انجام آزمایش خون در زمان پریودی صورت میگیرد در حالیکه برخی دیگر را در هر زمانی میتوان انجام داد.
۱. آزمایشهای خون هورمونی
تغییرات هورمونی میتواند در تخمکگذاری اختلال ایجاد کند و منجر به دورههای قاعدگی نامنظم، کم یا قطع قاعدگی شود. بسته به علائم و سابقه پزشکی فرد، پزشک ممکن است آزمایشهای خون خاصی را برای بررسی علل هورمونی احتمالی، از جمله موارد زیر، توصیه کند:
- استروژن و پروژسترون: این هورمونها نقش مهمی در چرخه قاعدگی، تخمکگذاری و رشد و نگهداری پوشش رحم دارند. سطح آنها میتواند به ارزیابی الگوهای هورمونهای تولید مثلی کمک کند، اگرچه نتایج به زمان آزمایش بستگی دارد.
- هورمون تحریککننده فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینیزهکننده (LH): این هورمونها که توسط غده هیپوفیز تولید میشوند، به تنظیم عملکرد تخمدان، رشد فولیکول و تخمکگذاری کمک میکنند. آزمایش آنها ممکن است به بررسی علل خاص دورههای نامنظم کمک نماید.
- پرولاکتین: سطح بالای پرولاکتین میتواند با هورمونهایی که تخمکگذاری را تنظیم میکنند، تداخل داشته باشد و گاهی اوقات باعث دورههای نامنظم یا عدم وجود دورههای قاعدگی شود.
آزمایش هورمون ممکن است به ویژه زمانی مفید باشد که دورههای قاعدگی به طور مکرر قطع شده یا به طور غیرمعمول نامنظم شوند. آزمایشهای انتخاب شده و زمان جمعآوری نمونه به علت مشکوک بستگی دارد، زیرا هیچ آزمایش هورمونی به تنهایی نمیتواند تمام دلایل بینظمی قاعدگی را شناسایی کند.

۲. آزمایش عملکرد تیروئید
غده تیروئید هورمونهایی تولید میکند که به تنظیم متابولیسم کمک میکنند و بر چندین عملکرد در سراسر بدن، از جمله سیستم تولید مثل، تأثیر میگذارند. هنگامی که تیروئید کمکار یا پرکار است، تغییرات هورمونی میتواند چرخه قاعدگی را مختل کند و منجر به قاعدگیهای نامنظم، خونریزی غیرمعمول سنگین یا سبک یا قطع قاعدگی شود.
آزمایش عملکرد تیروئید، که معمولاً شامل هورمون تحریککننده تیروئید (TSH) و گاهی اوقات تیروکسین آزاد (T4) است، میتواند به شناسایی مشکلات تیروئید که ممکن است در بینظمیهای قاعدگی نقش داشته باشند، کمک کند. اگر قاعدگیهای شما غیرقابل پیشبینی شده یا برای چندین ماه متوقف شده است، پزشک ممکن است آزمایش تیروئید را به عنوان بخشی از ارزیابی گستردهتر توصیه کند. شناسایی و درمان اختلال تیروئید زمینهای میتواند به بهبود نظم قاعدگی و محافظت از سلامت کلی شما کمک نماید.
۳. آزمایش شمارش کامل خون (CBC)
قاعدگیهای نامنظم گاهی با خونریزی شدید یا طولانیمدت همراه هستند؛ این وضعیت میتواند بهتدریج ذخایر آهن بدن را کاهش داده و منجر به کمخونی ناشی از فقر آهن شود. چنین وضعیتی ممکن است علائمی مانند خستگی مداوم، ضعف، سرگیجه یا تنگی نفس ایجاد کند.
آزمایش شمارش کامل سلولهای خون (CBC)، اجزای مختلف خون از جمله گلبولهای قرمز، هموگلوبین، هماتوکریت، گلبولهای سفید و پلاکتها را اندازهگیری میکند. این آزمایش میتواند به تشخیص کمخونی و بررسی اینکه آیا خونریزی شدید قاعدگی بر سلامت خون شما تأثیر گذاشته است یا خیر، کمک کند. با این حال، از آنجا که آزمایش CBC ذخایر آهن را بهطور مستقیم اندازهگیری نمیکند، در صورت احتمال وجود فقر آهن، ممکن است پزشک انجام آزمایش فریتین را نیز توصیه کند. برای انجام این آزمایش، میتوانید از خدمات آزمایش خون در منزل بادی چک استفاده کنید.
۴. آزمایش قند خون و انسولین
مقاومت به انسولین اغلب با سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) مرتبط است؛ عارضهای هورمونی که میتواند در تخمکگذاری اختلال ایجاد کرده و منجر به قاعدگیهای نامنظم یا قطع قاعدگی شود. هنگامی که بدن نسبت به انسولین کمتر واکنش نشان میدهد، سطح گلوکز خون ممکن است افزایش یابد و خطر ابتلا به پیشدیابت یا دیابت نوع ۲ را بالا ببرد.
بسته به علائم و عوامل خطر موجود، پزشک ممکن است برای ارزیابی سلامت متابولیک شما، انجام آزمایشهای قند خون مانند قند خون ناشتا یا HbA1c را توصیه کند. اگرچه مقاومت به انسولین میتواند در بروز بینظمیهای قاعدگی در افراد مبتلا به PCOS نقش داشته باشد، اما آزمایشهای قند خون به تنهایی برای تشخیص خود سندرم تخمدان پلیکیستیک به کار نمیروند. نتایج این آزمایشها باید در کنار سوابق قاعدگی، علائم و سایر یافتههای بالینی مورد بررسی قرار گیرند.

درمان پریودهای نامنظم؛ گامی مهم برای حفظ سلامت زنان
قاعدگیهای نامنظم رایج هستند، اما چیزی نیست که بتوان آنها را نادیده گرفت یا خوددرمانی کرد. با آزمایشهای تشخیصی مناسب، میتوان اکثر علل را زود شناسایی و به طور مؤثر مدیریت کرد.
گوش دادن به بدن خود و انجام آزمایشهای به موقع، گامی کلیدی در جهت سلامت و رفاه طولانی مدت زنان است. جهت چکاپ یا انجام آزمایش خون برای عادت ماهانه نامنظم پیشنهاد میکنیم با کارشناسان ما در مرکز بادی چک تماس بگیرید.
سوالات متداول
چه میزان تأخیر در پریود طبیعی است؟
تأخیرهای جزئی در پریود معمولاً اشکالی ندارد. برخی افراد میتوانند روز دقیق پریود خود را پیشبینی کنند، در حالی که برخی دیگر نمیتوانند. اگر متوجه تغییر ناگهانی در زمان بین سیکلها یا روزهای پریود خود شدید، به خصوص اگر قابل توجه باشد، با پزشک خود تماس بگیرید. این همیشه نشان دهنده یک مشکل نیست، اما بررسی آن توصیه میشود.
علل شایع پریودهای نامنظم چیست؟
پریودهای نامنظم معمولاً یک علامت هستند، نه یک بیماری. برخی از دلایل اصلی رایج عبارتند از عدم تعادل هورمونی، سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)، اختلالات تیروئید، استرس و تغییرات ناگهانی وزن، کم خونی یا کمبودهای تغذیه ای و دوران قبل از یائسگی.
چه زمانی باید برای پریودهای نامنظم به پزشک مراجعه کنید؟
در صورت وجود موارد زیر باید به پزشک مراجعه کنید: پریود به مدت سه ماه متوالی نامنظم باشد، خونریزی بیش از حد شدید یا دردناک باشد، پریود به طور ناگهانی متوقف شود، علائمی مانند افزایش وزن، آکنه یا رشد مو ظاهر شود. آزمایش زودهنگام به جلوگیری از عوارض مربوط به باروری، سلامت استخوان و اختلالات هورمونی کمک میکند.
منبع:


