آزمایش SGPT یا ALT چیست؟ مقدار طبیعی و دلایل بالا بودن آن

ALT آنزیمی است که عمدتاً در کبد شما وجود دارد. آزمایش خون ALT یا SGPT اغلب بخشی از پنل کبدی و پنل جامع متابولیک است و پزشکان از آن برای ارزیابی سلامت کبد شما استفاده می‌کنند. بالا بودن سطح ALT در خون ممکن است نشان‌دهنده آسیب کبدی و یا وجود یک بیماری کبدی باشد. همین امر، اهمیت توجه و تفسیر مقدار Alt در آزمایش خون را نشان می‌دهد.

آزمایش خون ALT چیست؟

آزمایش ALT میزان آنزیم آلانین ترانس‌آمیناز (ALT) را در خون اندازه‌گیری می‌کند. این آزمایش معمولاً برای کمک به تشخیص آسیب یا بیماری کبدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آلانین ترانس‌آمیناز نوعی آنزیم است؛ یعنی پروتئینی که سرعت واکنش‌های شیمیایی خاصی را در بدن افزایش می‌دهد. این آنزیم عمدتاً در کبد یافت می‌شود. به‌طور معمول، سطح ALT در خون پایین است؛ اما هنگامی که سلول‌های کبدی آسیب می‌بینند، ALT را در جریان خون آزاد می‌کنند.

بالا بودن سطح ALT در خون می‌تواند نشانه‌ای از آسیب یا بیماری کبدی باشد. برخی از انواع بیماری‌های کبدی باعث افزایش سطح ALT می‌شوند، حتی پیش از آنکه علائم بیماری ظاهر شود. بنابراین، آزمایش خون ALT می‌تواند به تشخیص زودهنگام برخی بیماری‌های کبدی کمک کند؛ یعنی زمانی که درمان آن‌ها آسان‌تر است. آزمایش ALT معمولاً به عنوان بخشی از مجموعه آزمایش‌های عملکرد کبد تجویز می‌شود.

چرا به آزمایش خون ALT نیاز دارم؟

هدف از آزمایش خون ALT، کمک به ارزیابی سلامت کبد شماست. اگر سلول‌های کبد آسیب ببینند، آنزیم ALT به جریان خون نشت می‌کند؛ بنابراین، تفسیر نتایج SGPT در آزمایش خون می‌تواند به شناسایی مشکلات کبدی کمک کند. همچنین تشخیص کبد چرب با آزمایش خون از دیگر دلایل انجام آزمایش خون می‌باشد.

الاستوگرافی کبد و فیبرواسکن: راهنمای جامع تشخیص غیر تهاجمی بیماری‌های کبدی

نویسنده/ناشر: پروفسور مؤید علویان تعداد صفحه: ۴۸ صفحه

600,000 تومان

خرید کتاب

پزشک ممکن است برای غربالگری، پایش یا تشخیص بیماری‌های کبدی، یک پنل آزمایش خون (مجموعه‌ای از آزمایش‌ها) که شامل آزمایش ALT است را برای شما تجویز کند.

غربالگری

غربالگری به معنای بررسی مشکلات احتمالی سلامتی پیش از بروز علائم است. اگر عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های کبدی را داشته باشید، پزشک احتمالاً انجام غربالگری از طریق پنل آزمایش خون کبد که شامل ALT است را توصیه خواهد کرد. این عوامل خطر عبارتند از:

• مصرف زیاد الکل
• سابقه خانوادگی بیماری‌های کبدی
• دیابت
• چاقی
• تزریق مواد مخدر با استفاده از سوزن‌های مشترک

از آنجا که آزمایش ALT اغلب بخشی از آزمایش‌های معمول خون برای ارزیابی سلامت کلی بدن (مانند پنل جامع متابولیک یا CMP) است، ممکن است حتی بدون داشتن عوامل خطر بیماری‌های کبدی، این آزمایش را انجام دهید.

پایش و نظارت وضعیت کبد

اگر به بیماری کبدی مبتلا هستید، پزشک ممکن است آزمایش SGPT را تجویز کند تا وضعیت شما را پایش کرده و بررسی کند که آیا بیماری رو به بهبود است، وخیم‌تر شده یا تغییری نکرده است. این در مورد درمان کبد چرب گرید ۳ نیز صادق است. همچنین اگر دارویی مصرف می‌کنید که ممکن است بر سلامت کبدتان تأثیر بگذارد، پزشک ممکن است انجام آزمایش ALT و پنل آنزیم‌های کبدی را برایتان تجویز کند.

تشخیص بیماری

زمانی که علائم و نشانه‌های مشکلات احتمالی کبدی را تجربه می‌کنید، پزشک ممکن است از آزمایش ALT برای اهداف تشخیصی استفاده کند. اگرچه پزشکان نمی‌توانند تنها بر اساس سطح SGPT بیماری را تشخیص دهند، اما این آزمایش می‌تواند بخش مهمی از فرآیند تشخیص باشد. علائم و نشانه‌های بیماری‌های کبدی عبارتند از:

• حالت تهوع و یا استفراغ
• درد شکم
• خارش پوست
• یرقان یا زردی (زرد شدن پوست و سفیدی چشم‌ها)
• خستگی مفرط
• از دست دادن اشتها

آمادگی برای انجام آزمایش خون ALT

انواع مختلفی از داروها و مکمل‌ها می‌توانند بر سطح ALT تأثیر بگذارند؛ بنابراین مهم است که پیش از انجام آزمایش، پزشک یا کادر درمانی خود را از هرگونه دارو یا مکمل غذایی که مصرف می‌کنید، مطلع سازید. در برخی موارد، ممکن است پزشک از شما بخواهد که مصرف دارویی خاص را پیش از آزمایش متوقف کنید. تنها در صورتی مصرف دارو را قطع کنید که پزشک به شما چنین دستوری داده باشد.

ورزش‌های سنگین نیز می‌توانند بر سطح ALT تأثیر بگذارند؛ بنابراین اگر پیش از انجام آزمایش ALT به‌طور مرتب تمرینات بدنی شدید انجام می‌دهید، حتماً این موضوع را به پزشک خود اطلاع دهید.

تفسیر نتایج آزمایش خون ALT

مقدار SGPT در آزمایش خون معمولاً برای ارزیابی سلامت کبد و شناسایی آسیب‌های احتمالی کبدی مورد استفاده قرار می‌گیرد. آگاهی از سطح ALT و معنای آن می‌تواند به شما در تفسیر بهتر نتایج آزمایش خونتان کمک کند.

محدوده طبیعی برای آزمایش خون ALT

محدوده طبیعی برای آنزیم آلانین ترانس‌آمیناز از آزمایشگاهی به آزمایشگاه دیگر متفاوت است. یکی از محدوده‌های مرجع رایج برای آزمایش خون ALT، بین ۷ تا ۵۶ واحد در لیتر (U/L) است. سطح ALT معمولاً در مردان بالاتر است.

از آنجا که این محدوده‌ها بسته به آزمایشگاه متغیر هستند، مهم است که گزارش نتیجه آزمایش خود را بررسی کنید تا ببینید محدوده مرجع آزمایشگاه خاص شما چقدر است.

بالا بودن سطح آنزیم ALT چه معنایی دارد؟

سطح بالای ALT در خون می‌تواند ناشی از آسیب یا صدمه به سلول‌های کبد باشد. افزایش سطح ALT ممکن است نشان‌دهنده موارد زیر باشد:

• آسیب کبدی ناشی از مصرف الکل
• بیماری کبد چرب (وجود چربی بیش از حد در کبد)
• هپاتیت (التهاب کبد)
• سیروز (ایجاد بافت اسکار یا زخم در کبد)
• مصرف داروهایی که برای کبد سمی هستند
• تومور یا سرطان کبد
• ایسکمی کبد (کاهش جریان خون‌رسانی به کبد که منجر به مرگ بافت کبد می‌شود)
• هموکروماتوز (وجود آهن بیش از حد در بدن)
• مونونوکلئوز
• برخی بیماری‌های ژنتیکی که می‌توانند بر کبد تأثیر بگذارند
• اگرچه کمتر شایع است، اما بالا بودن سطح ALT می‌تواند نشان‌دهنده آسیب به سلول‌های سایر نقاط بدن نیز باشد، زیرا این آنزیم تنها در کبد یافت نمی‌شود.

توجه به این نکته مهم است که بالا بودن نتیجه آزمایش ALT لزوماً به معنای ابتلا به یک بیماری خاص نیست. کمتر از ۵ درصد از افرادی که سطح ALT بالایی دارند، دچار بیماری‌های شدید کبدی هستند. عوامل دیگری نیز می‌توانند بر سطح ALT تأثیر بگذارند. پزشک شما هنگام بررسی نتایج، عوامل متعددی از جمله نتایج سایر آزمایش‌های خون و سابقه پزشکی‌تان را در نظر خواهد گرفت.

پایین بودن سطح آنزیم ALT چه معنایی دارد؟

پایین‌تر بودن سطح ALT از حد طبیعی، امری غیرمعمول است و معمولاً جای نگرانی ندارد. با این حال، سطح پایین‌تر از حد نرمال SGPT می‌تواند نشان‌دهنده کمبود ویتامین B6 یا بیماری مزمن کلیوی باشد.

اگر نتیجه آزمایش ALT شما پایین‌تر از حد طبیعی باشد، پزشک یا متخصص مربوطه احتمالاً از شما می‌خواهد که آزمایش را تکرار کنید یا آزمایش‌های تکمیلی انجام دهید تا اطمینان حاصل شود که عامل خاصی باعث پایین بودن این سطح نشده است.

آیا بالا یا پایین بودن نتایج آزمایش ALT جای نگرانی دارد؟

بالا یا پایین بودن نتیجه آزمایش ALT لزوماً به این معنا نیست که شما دچار عارضه‌ای پزشکی هستید که نیاز به درمان دارد. عوامل دیگری نیز می‌توانند بر سطح این آنزیم تأثیر بگذارند، از جمله:

• ورزش: ورزش‌های شدید یا سنگین می‌توانند باعث افزایش موقت سطح ALT شوند.
• داروها: داروهای متعدد و مکمل‌ها می‌توانند بر سطح ALT تأثیر بگذارند؛ از جمله مسکن‌های بدون نسخه مانند استامینوفن.
• جنسیت: دانشمندان معتقدند تفاوت‌های هورمونی در اختلاف سطح ALT میان زنان و مردان نقش دارند.
• قاعدگی: سطح ALT ممکن است در طول چرخه قاعدگی افزایش یا کاهش یابد.
• سن: سطح ALT معمولاً با افزایش سن کاهش می‌یابد.
• نژاد: تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که تبار مکزیکی-آمریکایی دارند، بیشتر در معرض خطر بالا بودن سطح ALT هستند.
• شاخص توده بدنی (BMI): مطالعات متعددی ارتباطی میان سطح ALT و شاخص توده بدنی نشان داده‌اند؛ این موضوع ممکن است تفسیر نتایج آزمایش را در افراد مبتلا به چاقی تغییر دهد.

علاوه بر موارد فوق، پزشک هنگام بررسی نتایج ALT شما، جنبه‌های گوناگونی از وضعیت سلامت و شرایطتان را در نظر خواهد گرفت، از جمله:

• سوابق پزشکی شما
• میزان بالا یا پایین بودن نتایج ALT
• نتایج پیشین آزمایش ALT
• نتایج سایر آزمایش‌هایی که معمولاً هم‌زمان با ALT انجام می‌شوند
• اینکه آیا علائمی دارید یا خیر

پیامی پایانی از مرکز پایش سلامت بادی چک

مشاهده نتیجه غیرطبیعی آزمایش می‌تواند استرس‌زا باشد. به خاطر داشته باشید که بالا بودن سطح آنزیم Alt در آزمایش خون لزوماً به معنای ابتلا به یک بیماری یا نیاز به درمان نیست. عوامل متعددی می‌توانند بر سطح ALT تأثیر بگذارند و نتایج آزمایش در هر ۲۰ فرد سالم، ممکن است یک نفر خارج از محدوده طبیعی باشد. پزشک شما در صورت نیاز به انجام آزمایش‌های تکمیلی برای تشخیص علت این سطح غیرطبیعی، شما را مطلع خواهد کرد. اگر رفت‌وآمد به آزمایشگاه برایتان دشوار است، خدمات آزمایش خون در منزل بادی چک، این مشکل را برطرف ساخته است. در نهایت از پرسیدن سؤال از پزشک خود هراس نداشته باشید؛ آن‌ها آنجا هستند تا به شما کمک کنند.

سوالات متداول

آیا برای انجام آزمایش ALT نیاز است که ناشتا باشم؟

اگر آزمایش ALT شما بخشی از یک پنل جامع متابولیک (CMP) باشد، احتمالاً لازم است پیش از انجام آن، ۱۰ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشید.

آزمایش خون SGPT چه خطراتی دارد؟

انجام آزمایش خون خطر بسیار ناچیزی دارد. ممکن است در محل خون‌گیری کمی احساس درد یا کبودی داشته باشید، اما این عارضه معمولاً به‌سرعت برطرف می‌شود.

آیا در صورت غیرطبیعی بودن نتایج آزمایش ALT به آزمایش‌های تکمیلی نیاز دارم؟

اگر سطح ALT شما غیرطبیعی باشد، معمولاً متخصصان انجام آزمایش‌های تکمیلی را توصیه می‌کنند؛ آزمایش‌هایی از قبیل تکرار آزمایش خون ALT، سایر آزمایش‌های خون، آزمایش‌های تصویربرداری و بیوپسی (نمونه‌برداری). اگر سطح ALT شما به‌شدت بالا باشد و یا علائم بیماری کبدی را داشته باشید، ممکن است نیاز به انجام فوری آزمایش‌های بیشتر باشد.

چه زمانی باید با پزشک خود تماس بگیرم؟

اگر علائم آسیب کبدی مانند زردی یا درد شکم دارید، با پزشک خود تماس بگیرید. همچنین اگر ابتلای شما به یک بیماری کبدی تشخیص داده شده است و علائم جدید یا نگران‌کننده‌ای را تجربه می‌کنید، لازم است سریعا به پزشک مراجعه نمایید.

منابع:

medlineplus.gov

my.clevelandclinic.org