راهنمای جامع کمکاری تیروئید + از شناسایی علائم پنهان تا آمادگی برای آزمایش
- fakhimi
غدهی تیروئید نقش مهمی در تنظیم متابولیسم بدن دارد، چرا که با تولید هورمون، سرعت مصرف انرژی، تنظیم دمای بدن و رشد را تنظیم میکند. اگر اختلالی در روند کاری تیروئید ایجاد شود، فرد دچار کمکاری یا پرکاری تیروئید میگردد. در این مقاله قصد داریم تا کمکاری تیروئید از علائم گرفته تا راههای درمانی آن را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم، پس تا انتها همراه ما باشید.
کم کاری تیروئید چیست؟
در کمکاری تیروئید، غدهی تیروئید به اندازهی کافی هورمون وارد خون نمیکند. با این کار واکنشهای بدنی نیز کاهش مییابند.
انواع کم کاری تیروئید
کم کاری تیروئید خود به انواع مختلفی تقسیم میشود که از آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- کم کاری تیروئید اولیه: کمکاری تیروئید بیشتر خود را به صورت، کم کاری اولیه نشان میدهد. این شرایط به دلیل اختلال در عملکرد غده تیروئید به وجود میآید.
- کم کاری تیروئید ثانویه: این نوع از کمکاری تیروئید به دلیل اختلال در عملکرد غده هیپوفیز رخ میدهد. در این حالت، هیپوفیز هورمون تحریککننده تیروئید (TSH) را به اندازه کافی تولید نمیکند و همین امر سبب کاهش ترشح هورمونهای T3 و T4 میشود. وجود تومور در غده هیپوفیز یا عوارض ناشی از مصرف گروهی از داروها، از دلایل اصلی ابتلا به این عارضه به شمار میروند.
- کم کاری تیروئید سوم: اگر در هیپوتالاموس اختلالی به وجود آید، هورمون آزادکننده تیروتروپین (TRH) کافی تولید نمیشود. در این شرایط کمکاری تیروئید سوم به وجود میآید.
- کم کاری مادرزادی: از هر 2500 تا 3000 نوزاد، یک نوزاد به کم کاری تیروئید مبتلا میشود.
- هیپوتیروئیدی خود ایمنی: در بعضی شرایط غدهی تیروئید مورد حملهی توسط بدن قرار میگیرد.
- کم کاری تیروئید یاتروژنیک: اگر غده به صورت جزئی یا کامل برداشته شود، کم کاری تیروئید یاتروژنیک به وجود میآید.
- کم کاری تیروئید مرکزی: گاهی اوقات مشکل از خود تیروئید نیست، بلکه مغز فرمان لازم برای تولید هورمون محرک تیروئید (TSH) را صادر نمیکند. در این شرایط، با وجود سالم بودن غده تیروئید، به دلیل قطع شدن مسیر پیامرسانی از سوی مغز، عملکرد این غده مختل میشود.
علت به وجود آمدن تیروئید کم کار
علل زیادی برای وقوع تیروئید کم کار وجود دارند که عبارتند از:
- ژنتیک
- پرتودرمانی
- اختلالات غده هیپوفیز
- بیماریهای خودایمنی
- مصرف بیشازحد داروهای ضدتیروئید برای درمان پرکاری تیروئید
- کمبود ید
علائم تیروئید کم کار
کمکاری تیروئید در هر سنی ممکن است برای افراد رخ دهد، به همین دلیل علائم آن نیز براساس جنسیت و سن نیز متفاوت است. از علائم کمکاری تیروئید میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
علائم کم کاری تیروئید در نوزادان
- گریه با صدای خشن و گرفته
- بزرگ شدن زبان
- تورم یا برآمدگی نرم در نزدیکی ناف
- زرد شدن پوست
کم کاری تیروئید در کودکان و نوجوانان
- بلوغ دیررس
- کوتاهی قد
- دیر رشد کردن دندانهای دائمی
- رشد ذهنی کم
علائم کمکاری تیروئید در زنان
- قاعدگی نامنظم
- تغییر در حجم خونریزی قاعدگی
- مختل شدن حافظه
- از بارزترین علائم تیروئید در چهره میتوان به صورت ورم کرده و پفآلود، سیاهی زیر چشم، نازک شدن موها و ابروها و همچنین خشکی و زردی پوست اشاره کرد.
- افزایش سطح کلسترول خون
علت کمکاری تیروئید در زنان علاوه بر موارد فوق، ارتباط تنگاتنگی با تغییرات هورمونی در دوران بارداری و یائسگی دارد و به همین دلیل شیوع آن در بانوان بسیار بیشتر است. برای آگاهی بیشتر، باید توجه داشت که علائم پرکاری تیروئید در زنان کاملا متفاوت بوده و اغلب شامل کاهش وزن بیدلیل، تپش قلب، اضطراب، تعریق بیش از حد و کاهش خونریزی قاعدگی است.
علائم کمکاری تیروئید در آقایان
طبق گفته swgeneral چاقی، افسردگی، یبوست، احساس سرما، ضعف در تمرکز، درد ماهیچه، دورگه شدن صدا و اختلال در عملکرد جنسی از علائم کم کاری تیروئید در آقایان هستند.
علائم خطرناک تیروئید کم کار
- چاقی زیاد
- دردهای مفصلی مانند زانو درد، درد شانه و دردهای گردن
- نازایی و بینظمی شدید در پریود
- مشکلات و درد قلبی
دیگر نشانههای کم کاری تیروئید
- سیاهی زیر چشم
- خارش پوست
- کاهش تعریق
- خواب آلودگی
- نازک شدن مو
روش تشخیص و درمان کم کاری تیروئید
برای تشخیص کمکاری تیروئید پزشک از معاینه، آزمایش تیروئید، تست های تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا سونوگرافی استفاده میکند و بعد از تفسیر آزمایش TSH و تشخیص قطعی، راهحلهای زیر را برای درمان ارائه میدهد.
- در درجهی اول استفاده از قرص تیروئید کم کار مثل قرص لووتیروکسین که به عنوان قاتل کم کاری تیروئید نیز شناخته میشود، تجویز میگردد.
- در طب سنتی نیز از روغن بادام برای ماساژ گردن در اطراف غده تیروئید استفاده میشود.
- در رژیم غذایی خود حتما ماهی، حبوبات، آجیل، رازیانه، گردو، زعفران، سیر، میگو، صدف و مرغ را قرار دهید.
آیا کم کاری تیروئید قابل پیشگیری است؟
پیشگیری از کم کاری تیروئید به علت زمینهای بستگی دارد، با رعایت موارد زیر میتوانید خطر بروز آن را به حداقل برسانید:
- از نمک یددار تصفیه شده در رژیم غذایی خود استفاده کنید.
- استرس را از بدن خود دور کنید.
- جالب است بدانید که آسیبهای سیگار فقط به ریه محدود نمیشود، ترکیبات سمی موجود در دود سیگار، سد راه جذب ید در بدن شده و به مرور زمان عملکرد تیروئیدتان را مختل میکنند.
سخن پایانی
در این بخش سعی شد تا علائم کمکاری تیروئید در سنین مختلف مورد بررسی قرار گیرد، برای تشخیص کمکاری تیروئید پزشک از معاینه بالینی، آزمایش خون (که امروزه با تجهیزات پزشکی، امکان انجام آزمایش خون در منزل یا محل کار بادی چک نیز به راحتی فراهم شده است) و تستهای تصویربرداری مانند سیتیاسکن یا سونوگرافی استفاده میکند.
سوالات متداول
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به کم کاری تیروئید هستند؟
زنان بالای ۶۰ سال، جراحی تیروئید، زنان باردار و بیماریهای خودایمنی مثل بیماری سلیاک یا دیابت نوع یک همگی از گروههای پرخطر برای ابتلا به کم کاری تیروئید هستند.
چه غذاهایی برای تیروئید کم کار ضرر دارد؟
غذاهایی که حاوی سویا هستند مانند شیر سویا، غذاهای پرچرب و غذاهای فرآوریشده به شدت برای کم کاری تیروئید ضرر دارند.
کم کاری تیروئید برای زن باردار چه خطراتی دارد؟
افزایش خطر سقط جنین، زایمان زودرس، فشار خون بالا و پرهاکلامپسی از مشکلاتی است که کم کاری تیروئید برای زن باردار به وجود میآورد.
آیا آزمایش تیروئید ناشتا است؟
برای انجام یک آزمایش دقیق، باید از شرایط قبل از آزمایش تیروئید آگاه باشید. یکی از سوالات رایج این است که آیا آزمایش تیروئید ناشتا است؟ در پاسخ باید گفت که به طور کلی بررسی هورمونهای تیروئید نیازی به ناشتایی مطلق ندارد، اما اگر پزشک فاکتورهای دیگری مانند قند یا چربی خون را نیز تجویز کرده باشد، باید حداقل 8 تا 10 ساعت ناشتا باشید.
آیا مصرف قرص تیروئید در روز آزمایش مجاز است؟
صبح روز آزمایش، قرص لووتیروکسین را مصرف نکنید.
منبع:
