بهترین زمان و شرایط آزمایش پرولاکتین | راهنمای کامل برای جلوگیری از نتایج کاذب

پرولاکتین حساس‌ترین هورمون‌ در بدن است که عواملی مثل استرس و بی‌خوابی مقدار آن را تغییر می‌دهد. با آزمایش پرولاکتین مقدار این هورمون در بدن مشخص می‌شود، با این حال این آزمایش شرایطی دارد که در ادامه آن‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

آزمایش پرولاکتین چیست؟

طبق گفته medlineplus

Prolactin is a hormone produced by the pituitary gland, a small gland at the base of the brain. Hormones are chemical messengers in your bloodstream that control the actions of certain cells or organs.

Prolactin affects many body processes. But its main role is to signal breast tissue to grow during pregnancy and make milk for breastfeeding after birth.

هورمون‌ها پیام‌رسان‌های شیمیایی در جریان خون شما هستند که عملکرد سلول‌ها یا اندام‌های خاصی را کنترل می‌کنند. پرولاکتین هورمونی است که توسط غده هیپوفیز، غده کوچکی در پایه مغز، تولید می‌شود. این هورمون بر بسیاری از فرآیندهای بدن تاثیر می‌گذارد، اما نقش اصلی آن سیگنال‌دهی به بافت سینه برای رشد در دوران بارداری و تولید شیر برای شیردهی پس از زایمان است.

آیا بهترین زمان آزمایش پرولاکتین در قاعدگی است؟

پاسخ به این سوال برای همه‌ی افراد یکسان نیست ولی به طور کلی برای بررسی وضعیت کلی هورمون‌ها و باروری روز سوم پریودی زمان مناسب برای این آزمایش است که همراه با بقیه‌ی آزمایش‌های هورمونی گرفته می‌شود.

شرایط قبل از آزمایش پرولاکتین

از شرایط قبل از انجام آزمایش پرولاکتین در مجله  مرکز بادی چک می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

ناشتا بودن

یکی از سوال‌هایی که برای برخی از افراد به وجود می‌آید، این است که آیا برای آزمایش پرولاکتین باید ناشتا بود؟ برای انجام آزمایش پرولاکتین، رعایت ناشتایی ضروری است. معمولا توصیه می‌شود فرد بین ۸ تا ۱۲ ساعت پیش از انجام آزمایش ناشتا باشد. در این مدت نوشیدن آب مشکلی ندارد، اما باید از مصرف هرگونه غذا، چای، قهوه و مواد قندی خودداری کنید. به طور کلی، بهترین زمان انجام این آزمایش صبح و پس از حدود ۸ تا ۱۰ ساعت ناشتایی بعد از خواب شبانه است تا نتیجه دقیق‌تری به دست آید.

انجام آزمایش در صبح

سطح پرولاکتین در صبح بالاتر از حد معمول است، پس دو ساعت بعد از بیدار شدن از خواب در هنگام صبح، بهترین زمان برای آزمایش است.

دوری از استرس

استرس مقدار پرولاکتین را افزایش می‌دهد، در نتیجه نیم ساعت قبل از آزمایش، بنشینید و استرس نداشته باشید.

اجتناب از رابطه جنسی

یکی از شایع‌ترین علت بالا بودن کاذب پرولاکتین فعالیت جنسی یا تحریک سینه قبل از آزمایش است. چرا که سطح پرولاکتین توسط هیپوفیز مقدار زیادی ترشح می‌شود. از این رو توصیه می‌شود تا ۲۴ ساعت قبل آمیزش جنسی یا تحریک سینه نداشته باشید.

دوری از ورزش شدید

فعالیت‌های بدنی سنگین می‌توانند بر عملکرد غده هیپوفیز تاثیر بگذارند و باعث تغییر در میزان ترشح هورمون پرولاکتین شوند. به همین دلیل توصیه می‌شود پیش از انجام آزمایش پرولاکتین، به‌ ویژه در روز قبل از آزمایش، از انجام فعالیت‌های بدنی شدید و تمرینات ورزشی خودداری کنید.

مصرف دارو

داروهای ضدافسردگی، فنوتیازینها، آنتی هیستامین‌ها، رزرپین، داروهای ضدبارداری خوراکی، متیل دوپا، وراپامیل، مخدرها، داروهای ضدبارداری خوراکی و استروژن باعث افزایش پرولاکتین می‌شوند. دوپامین، مشتقات آلکالوئیدهای ارگو، لوودوپا و کلونیدین نیز پرولاکتین را کاهش می‌دهند. اگر داروی اعصاب نیز مصرف می‌کنید، این مورد را با پزشک خود درمیان بگذارید.

دیگر نکات قبل از انجام آزمایش پرولاکتین

1. از شب قبل از آزمایش لباس تنگ در قسمت قفسه سینه نپوشید.
2. اگر قبل از آزمایش به تازگی جراحی داشته باشید، این مورد را به آزمایشگاه گزارش دهید.
3. شب قبل از آزمایش، غذای سبک میل کنید.

عوامل تاثیرگذار بر نتیجه آزمایش پرولاکتین

عوامل زیر نیز باعث بالا بودن مقدار پرولاکتین می‌شوند.

1. مشکلات تیروئید: کم‌کاری تیروئید، به ‌ویژه در بیماری هاشیموتو، می‌تواند به دلیل تغییر در سازوکارهای تنظیمی غده هیپوفیز موجب افزایش سطح هورمون پرولاکتین در بدن شود. به همین دلیل در افرادی که سطح پرولاکتین آن‌ها بالا گزارش می‌شود، بررسی عملکرد تیروئید نیز اهمیت زیادی دارد.
2. تومورهای هیپوفیز: این تومورها تولید پرولاکتین را افزایش می‌دهند.
3. بیماری کلیوی یا کبدی: بیماری‌های کلیوی و کبدی می‌توانند فرآیند متابولیزه شدن و دفع هورمون پرولاکتین را مختل کنند. در نتیجه، پاکسازی این هورمون کاهش یافته و سطح پرولاکتین در خون افزایش پیدا می‌کند.
4. داروهای مرتبط با دوپامین: داروهای افزایش دوپامین نیز سطح استاندارد پرولاکتین را مختل می‌کنند.

تفسیر آزمایش پرولاکتین

بعد از بررسی آمادگی برای آزمایش پرولاکتین، نوبت به اعداد و ارقام در  تفسیر آزمایش  می‌رسد. مقدار پرولاکتین در مردان ۲ تا ۱۸ نانوگرم در میلی‌لیتر، زنان غیر باردار  2تا ۲۹ نانوگرم در میلی‌لیتر و در زنان باردار ۱۰ تا ۲۰۹ نانوگرم در میلی‌لیتر است. بالا بودن عدد پرولاکتین از حالت نرمال بارداری، کم‌کاری تیروئید، تنبلی تخمدان (PCOS) و وجود توده‌های کوچک در هیپوفیز (پرولاکتینوما) را نشان می‌دهد. سطح پایین نیز مشکلات غده هیپوفیز را نشان می‌دهد.

سخن پایانی

رعایت دقیق دستورالعمل و شرایط آزمایش پرولاکتین در زنان و مردان نقش بسیار مهمی در جلوگیری از نتایج اشتباه دارد. رعایت قصد انجام این آزمایش را دارید، در بادی‌چک همانند آزمایش خون در منزل یا محل کار این آزمایش نیز توسط تیمی انجام می‌شود، کارشناسان بادی‌چک با حضور در محل مورد نظر شما، نمونه‌گیری را انجام می‌دهند و این خدمت با ایاب‌وذهاب رایگان ارائه می‌شود تا بدون نیاز به مراجعه حضوری به آزمایشگاه، آزمایش خود را به‌ راحتی انجام دهید.

سوالات متداول

آیا قبل از آزمایش پرولاکتین می‌توان ورزش کرد؟

خیر. انجام فعالیت‌های بدنی شدید یا حتی ورزش قبل از آزمایش می‌تواند سطح پرولاکتین را افزایش دهد. به همین دلیل توصیه می‌شود از یک روز قبل از آزمایش از ورزش و فعالیت‌های سنگین خودداری کنید.

داروها می‌توانند بر نتیجه آزمایش پرولاکتین تاثیر بگذارند؟

برخی داروها مانند داروهای اعصاب، ضدافسردگی‌ها و بعضی داروهای هورمونی ممکن است سطح پرولاکتین را تغییر دهند. در صورت مصرف دارو، حتما قبل از آزمایش پزشک یا آزمایشگاه را مطلع کنید.

منبع:

testing.com