آزمایش‌های کلیه در منزل؛ چه آزمایش‌هایی لازم است؟

آزمایش‌های عملکرد کلیه برای ارزیابی میزان کارایی کلیه‌ها در انجام وظایفشان، به‌ویژه در دفع مؤثر مواد زائد و اضافی از خون، به کار می‌روند. این آزمایش‌ها اطلاعات مهمی درباره سلامت کلیه‌ها ارائه می‌دهند و می‌توانند به شناسایی مشکلات پیش از حاد شدن آن‌ها کمک کنند. بسته به شرایط شما، ممکن است پزشک برای دستیابی به تصویری دقیق‌تر از عملکرد کلیه‌هایتان، انجام آزمایش خون یا ادرار را توصیه کند. در ادامه به بررسی جامع انواع آزمایش کلیه در منزل خواهیم پرداخت.

آزمایش‌های عملکرد کلیه چیست؟

آزمایش‌های عملکرد کلیه شامل آزمایش‌های ادرار و یا خون هستند که میزان کارایی کلیه‌های شما را ارزیابی می‌کنند. کلیه‌ها با دفع مواد زائد و ایجاد تعادل در مایعات و الکترولیت‌های بدن، از سلامت کلی شما حمایت می‌کنند. بیشتر آزمایش‌های عملکرد کلیه، عملکرد گلومرول‌ها را می‌سنجند. گلومرول‌ها فیلترهای بسیار کوچکی در کلیه هستند که به تصفیه خون کمک می‌کنند؛ این آزمایش‌ها میزان کارایی گلومرول‌ها در پاکسازی خون از مواد زائد را اندازه‌گیری می‌نمایند.

آزمایش‌های خون

برای ارزیابی عملکرد کلیه‌ها می‌توان از چندین آزمایش خون استفاده کرد. هر یک از این آزمایش‌ها اطلاعات متفاوتی ارائه می‌دهند و به پزشک کمک می‌کنند تا تصویر روشن‌تری از عملکرد کلیه به دست آورند و ناهنجاری‌های احتمالی را شناسایی کنند. انواع این آزمایش‌ها به شرح زیر هستند:

کراتینین در آزمایش خون

کراتینین یک ماده زائد است که از هضم پروتئین موجود در غذا و تجزیه طبیعی بافت عضلانی بدن حاصل می‌شود. این ماده از طریق کلیه‌ها از بدن دفع می‌گردد. تعیین یک سطح طبیعی برای کراتینین خون دشوار است، زیرا این مقدار بسته به سن، جنسیت، جثه بدن و عوامل دیگر تغییر می‌کند. در این آزمایش، عدد پایین‌تر مطلوب‌تر است. سطح بالای کراتینین می‌تواند نشانه‌ای از آسیب حاد کلیه و یا بیماری مزمن کلیه باشد.

آزمایش سرعت فیلتراسیون گلومرولی (GFR)

سرعت فیلتراسیون گلومرولی (GFR) برآوردی از میزان کارایی کلیه‌ها در دفع مواد زائد از خون است. این شاخص با استفاده از سطح کراتینین، سن و جنسیت فرد محاسبه می‌شود. مقدار طبیعی GFR بسته به سن متغیر است و با افزایش سن کاهش می‌یابد. در این آزمایش، عدد بالاتر مطلوب‌تر است. به‌طور کلی، مقدار GFR کمتر از ۶۰ نشان‌دهنده احتمال عملکرد نامناسب کلیه‌هاست و مقدار کمتر از ۱۵، نشانه نارسایی کلیه می‌باشد.

نیتروژن اوره خون (BUN)

نیتروژن اوره نوعی ماده زائد در خون است که از تجزیه پروتئین‌های موجود در مواد غذایی حاصل می‌شود و از طریق کلیه‌ها از بدن دفع می‌گردد. سطح طبیعی BUN متغیر است و معمولاً با افزایش سن، بالا می‌رود. بررسی سطح BUN به‌تنهایی معمولاً اطلاعات چندان کارآمدی به دست نمی‌دهد؛ بنابراین، پزشک شما هنگام ارزیابی سلامت کلیه‌ها، احتمالاً سطح BUN را با مقادیر کراتینین و  GFRمقایسه خواهد کرد.

آزمایش‌های ادرار

آزمایش‌های ادرار روش مفید دیگری برای ارزیابی سلامت کلیه‌ها هستند. این آزمایش‌ها می‌توانند تغییراتی را در ادرار آشکار سازند که ممکن است نشان‌دهنده مشکلاتی در نحوه تصفیه خون توسط کلیه‌ها یا دفع مواد زائد و اضافی از بدن باشند. انواع مختلف این آزمایش در ادامه آورده شده است:

آزمایش آنالیز ادرار

تجزیه و تحلیل ادرار آزمایشی ساده است که در آن نمونه کوچکی از ادرار شما برای بررسی موارد متعدد ارزیابی می‌شود. ابتدا، یک بررسی چشمی برای مشاهده ویژگی‌هایی مانند رنگ و میزان کدر بودن نمونه انجام می‌گیرد. سپس، یک دیپ‌استیک (نوار آزمایشی آغشته به مواد شیمیایی) در نمونه ادرار فرو برده می‌شود. در صورت وجود ناهنجاری‌هایی مانند مقادیر بالای اسید، آلبومین (پروتئین)، باکتری، خون و قند، رنگ این نوار تغییر می‌کند. در نهایت، ممکن است نمونه برای بررسی دقیق‌تر زیر میکروسکوپ مشاهده شود، هرچند این مرحله همیشه انجام نمی‌شود.

نسبت آلبومین به کراتینین در ادرار (ACR)

آزمایش نسبت آلبومین به کراتینین در ادرار، میزان دو ماده مختلف موجود در ادرار شما را اندازه‌گیری می‌کند: آلبومین (پروتئین) و کراتینین. کلیه‌های سالم، آلبومین را در خون نگه می‌دارند و در عین حال کراتینین را فیلتر کرده و با ادرار دفع می‌کنند؛ بنابراین، میزان آلبومین در ادرار باید بسیار ناچیز باشد یا اصلاً وجود نداشته باشد. شاخص ACR با تقسیم مقدار آلبومین ادرار بر مقدار کراتینین ادرار محاسبه می‌شود. سطح طبیعی ACR کمتر از ۳۰ میلی‌گرم بر گرم است. در این آزمایش، هرچه عدد به‌دست‌آمده کمتر باشد، وضعیت مطلوب‌تر است. سطح ACR معادل ۳۰ میلی‌گرم بر گرم یا بالاتر از آن، می‌تواند نشانه‌ای از آلبومینوری (وجود آلبومین در ادرار) باشد.

جمع‌آوری ادرار ۲۴ ساعته

آزمایش جمع‌آوری ادرار ۲۴ ساعته ممکن است به دلایل متعددی تجویز شود؛ از جمله وجود سنگ کلیه، بیماری‌های گلومرولی یا به منظور سنجش عملکرد کلیه‌ها. این آزمایش مستلزم جمع‌آوری تمام ادرار دفع‌شده در یک بازه زمانی ۲۴ ساعته در ظرفی مخصوص است. بنابراین، انجام آن به اندازه سایر آزمایش‌های ادرار که تنها به یک نمونه کوچک در یک نوبت نیاز دارند رایج نیست. این آزمایش معمولاً زمانی به عنوان گام بعدی تجویز می‌شود که نتایج غیرطبیعی در سایر روش‌های آزمایش مشاهده شده باشد، یا در شرایط بالینی خاص و کمتر شایع مورد استفاده قرار می‌گیرد.

چرا ممکن است به آزمایش عملکرد کلیه نیاز داشته باشم؟

برخی بیماری‌ها و شرایط، مانند دیابت یا فشار خون بالا بر عملکرد کلیه‌ها تأثیر می‌گذارند. اگر به بیماری یا عارضه‌ای مبتلا هستید که کلیه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، پزشک ممکن است برای پایش وضعیت بیماری و بررسی سلامت کلی کلیه‌ها، از آزمایش‌های عملکرد کلیه استفاده کند.

همچنین اگر علائمی دارید که ممکن است نشان‌دهنده مشکلات کلیوی باشد، ممکن است به آزمایش عملکرد کلیه نیاز پیدا کنید. این علائم عبارتند از:

• وجود خون در ادرار
• ادرار کف‌آلود (که ممکن است نشانه دفع پروتئین در ادرار باشد)
• درد یا سوزش هنگام ادرار کردن
• احساس نیاز مکرر به ادرار کردن
• دفع ادرار کمتر از حد معمول
• مشکل در شروع ادرار کردن
• تورم بدن به‌ویژه در دست‌ها، پاها یا مچ پا
• احساس خستگی شدید
• حالت تهوع و استفراغ
• از دست دادن اشتها

چگونگی فرایند انجام آزمایش کلیه در منزل

انجام آزمایش کلیه در منزل می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای افرادی باشد که ترجیح می‌دهند به آزمایشگاه مراجعه نکنند یا در رفت‌وآمد مشکل دارند. بسته به نوع آزمایش‌های درخواستی، این فرایند ممکن است شامل نمونه‌گیری خون یا ادرار باشد. این فرایند معمولاً شامل مراحل زیر است:

1. درخواست خدمات: آزمایش‌های کلیه مورد نیاز بر اساس توصیه پزشک یا نیازهای سلامتی شما تعیین می‌شوند.
2. نمونه‌گیری خون: یک متخصص آموزش‌دیده به منزل شما مراجعه کرده و نمونه خون مورد نیاز را با رعایت اصول استاندارد دریافت می‌کند.
3. نمونه ادرار: برای آزمایش‌های مبتنی بر ادرار، ممکن است دستورالعمل‌هایی درباره نحوه صحیح جمع‌آوری و نگهداری نمونه به شما ارائه شود.
4. انتقال نمونه: نمونه‌های جمع‌آوری‌شده برای آنالیز و بررسی به آزمایشگاه ارسال می‌شوند.
5. دریافت نتایج: پس از انجام آزمایش‌ها، نتایج آماده شده و در اختیار شما قرار می‌گیرند تا بتوانید آن‌ها را به پزشک خود ارائه دهید.

انجام آزمایش خون در منزل می‌تواند موجب صرفه‌جویی در زمان و تسهیل این فرایند شود؛ به‌ویژه برای سالمندان، افراد دارای محدودیت حرکتی و یا کسانی که مراجعه مکرر به آزمایشگاه برایشان دشوار یا ناخوشایند است.

آزمایش عملکرد کلیه در منزل با بادی چک

انجام آزمایش‌های عملکرد کلیه ممکن است کمی استرس‌زا به نظر برسد، اما این آزمایش‌ها روشی مهم برای پایش سلامت کلیه‌ها و تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی هستند. فرآیند نمونه‌گیری خون معمولاً تنها چند دقیقه طول می‌کشد و آزمایش ادرار نیز روشی ساده و غیرتهاجمی است. اگر مراجعه به آزمایشگاه برایتان دشوار یا ناخوشایند است، مرکز پایش سلامت بادی چک امکان نمونه‌گیری در خانه را فراهم می‌کند تا بتوانید آزمایش‌های کلیه خود را در محیطی آشنا و راحت بدون نگرانی در خصوص بالا بودن هزینه آزمایش خون در منزل انجام دهید.

سوالات متداول

آزمایش عملکرد کلیه چه چیزی را می تواند تشخیص دهد؟

آزمایش‌های عملکرد کلیه می‌تواند به شناسایی تغییرات در نحوه فیلتر کردن مواد زائد از خون توسط کلیه‌ها کمک کند. آنها همچنین ممکن است سرنخ هایی در مورد شرایطی مانند بیماری کلیوی، عفونت یا سایر مشکلاتی که می توانند بر عملکرد طبیعی کلیه تأثیر بگذارند ارائه دهند.

آیا پروتئین موجود در ادرار همیشه نشانه بیماری کلیوی است؟

نه لزوما. پروتئین ممکن است به طور موقت پس از ورزش شدید، در طول یک بیماری یا به دلایل دیگر در ادرار ظاهر شود. با این حال، پروتئین پایدار در ادرار می تواند با مشکلات کلیوی مرتبط باشد و ممکن است نیاز به ارزیابی بیشتر داشته باشد.

چند وقت یکبار باید عملکرد کلیه بررسی شود؟

هیچ برنامه آزمایشی واحدی برای همه وجود ندارد. افراد مبتلا به بیماری هایی مانند دیابت، فشار خون بالا، یا مشکل کلیوی موجود ممکن است نیاز به نظارت منظم بیشتری داشته باشند. پزشک شما می‌تواند بر اساس سابقه سلامتی و نتایج قبلی تعیین کند که چند بار آزمایش مناسب است.

آیا باید قبل از آزمایش عملکرد کلیه ناشتا باشم؟

همیشه ناشتا بودن برای آزمایش‌های معمول کلیه الزامی نیست، اما بستگی به این دارد که کدام آزمایش خون تجویز شده باشد. اگر چندین آزمایش به طور همزمان انجام می‌شود، پزشک ممکن است دستورالعمل های خاصی را به شما ارائه دهد.

انجام آزمایش کلیه در منزل چه مزایایی دارد؟

انجام آزمایش کلیه در منزل می‌تواند این فرایند را بسیار آسان‌تر کند، به‌ویژه برای سالمندان، افراد دارای محدودیت حرکتی یا کسانی که مراجعه به آزمایشگاه برایشان دشوار است. همچنین این کار باعث صرفه‌جویی در زمان رفت‌وآمد می‌شود و امکان جمع‌آوری نمونه خون یا ادرار را در محیطی آشنا و راحت فراهم می‌سازد.

منابع:

kidney.org

my.clevelandclinic.org