آیا کبد چرب رو میشود با آزمایش خون معمولی متوجه شد؟
- mirzai mirzai
در تشخیص کبد چرب با آزمایش خون، چندین شاخص کلیدی خون میتوانند نشاندهنده چربی کبد بالقوه باشند. البته این شاخصها نمیتوانند بهتنهایی بیماری کبد چرب (Fatty Liver) را تایید کنند. هشدارهای اولیه از بالا بودن آنزیمهای کبدی، به ویژه ALT ناشی میشوند که نسبت به AST، برای کبد اختصاصیتر است. موردی که در آن ALT بالاتر از AST باشد، اغلب ناشی از بیماریهایی مانند التهاب کبدی غیرالکلی (NASH) است. شاخصهای متابولیک نیز بههمان اندازه، نشانگر کبد چرب هستند. مواردی چون تری گلیسیرید بالا، کلسترول پرچگال (HDL) پایین و نیز قند خون ناشتا (HbA1c) بالا که به مقاومت به انسولین اشاره دارد، نیز از عوامل اصلی چربی کبد میباشند. پزشکان همچنین از شاخص FIB-4 که با استفاده از سن بیمار، ALT، AST و تعداد پلاکتها، محاسبه میشود برای تخمین خطر فیبروز کبدی استفاده میکنند. سایر شاخصهای حمایتی شامل GGT بالا و فریتین بالا، نشاندهنده التهاب هستند. نکته مهم این است که بسیاری از بیماران آنزیمهای طبیعی دارند، بنابراین اگر این علائم وجود نداشتهباشد، کبد چرب را رد نمیکند.
آزمایش خون کبد چرب به عنوان ابزار غربالگری حیاتی عمل میکند ولی ارزیابی کاملتر متابولیسم و سلامت کبد از نیازهای مهم است. بهعنوان مثال، تصویربرداری بیشتر (مانند سونوگرافی) را برای تجسم چربی کبد، ضروری میکند.
دقت آزمایش خون در مقایسه با سونوگرافی و فیبرواسکن چقدر است؟
دقت تشخیص کبد چرب با آزمایش خون در مقایسه با سونوگرافی و فیبرواسکن، به آنچه که میخواهید اندازهگیری کنید، بستگی دارد. آزمایش خون اغلب اولین اقدام است و افزایش آنزیمهای کبدی منجر به بررسی بیشتر میشود. در این آزمایش، سطح آنزیمها (مانند ALT و AST)، پلاکتها و سایر پروتئینهای خون اندازهگیری میشود. از این شاخصها برای تجزیه و تحلیل احتمال آسیب کبدی استفاده میگردد. آزمایش خون برای غربالگری و پیگیری فیبروز پیشرفته عالی است. البته برای تمایز بین مراحل میانی فیبروز دقت کمتری دارد. در کل آزمایش خون برای ارزیابی اولیه و نظارت در طول زمان خوب است، اما برای مرحلهبندی دقیق قطعی نیست.
سونوگرافی شکم، آناتومی و ساختار را اندازهگیری میکند یعنی تصویری مستقیم از اندازه، شکل و بافت کبد ارائه میدهد و میتواند تودهها، چربی و مایع را تشخیص دهد. سونوگرافی برای تشخیص کبد چرب در آشکارسازی نفوذ چربی متوسط تا شدید بسیار خوب است. همچنین برای سیروز پیشرفته، در شناسایی علائمی مانند سطح ندولار کبد، بزرگی طحال و رگهای خونی جانبی بسیار خوب عمل میکند. سونوگرافی استاندارد، برای فیبروز مراحل اولیه و میانی ضعیف است، چون نمیتواند تغییرات بافتی ظریف فیبروز اولیه را به طور قابل اعتمادی تشخیص دهد یا مرحلهبندی کند. البته برای تودههای کبدی مانند تشخیص کیستها، تومورها و بیوپسیهای هدایتکننده، عالی است. فیبرواسکن سفتی کبد و پارامتر میرایی کنترلشده را میتواند اندازهگیری کند. برای مرحلهبندی فیبروز، دقت بالایی داشته و بهترین جایگزین غیرتهاجمی برای بیوپسی میباشد.
آیا کبد چرب در آزمایش خون مشخص میشود؟
در آزمایش خون کبد چرب، بهصورت معمولی / ساده، میتوان سرنخهای مهمی برای تشخیص زودهنگام چربی کبد یافت، اما تشخیص قطعی نیست. آزمایشهای روتین موارد زیر را که مرتبط با کبد چرب هستند، نشان میدهد:
- افزایش خفیف آنزیمهای کبدی(ALT و AST) میتواند نشانه التهاب ناشی از کبد چرب باشد.
- بالا بودن قند و چربی، قند خون ناشتا، تریگلیسیرید و کلسترول (به ویژه HDL پایین) از عوامل خطر اصلی کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) محسوب میشوند.
- تستهای تکمیلی مانند بالا بودن GGT که یک آنزیم کبدی دیگر است، نیز یک نشانه میباشد.
نکته مهم آن است که این آزمایشات بهطور مستقیم کبد چرب را تشخیص نمیدهند. بسیاری از افراد در مراحل اولیه چربی کبد ممکن است آنزیمهای کبدی کاملا طبیعی داشته باشند. بنابراین، یافتههای غیرطبیعی آزمایش خون باید با روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی که روش اصلی تشخیص است، یا فیبرواسکن تایید شوند.
تشخیص کبد چرب با آزمایش خون
در واقع آزمایش سالانه تشخیص کبد چرب با آزمایش خون معمولی یک ابزار غربالگری ارزشمند است. این آزمایش، پزشک را بهویژه در صورت وجود عوامل خطر (مانند چاقی، دیابت و کلسترول بالا) نسبت به احتمال کبد چرب، هوشیار میکند. پس از آن پزشک معالج، مسیر بررسیهای تخصصیتر را آغاز مینماید.
در صورت مثبت شدن شاخصهای خونی کبد چرب، چه اقداماتی ضروری است؟
اگر نشانه های کبد چرب در آزمایش خون شامل افزایش آنزیمهای کبدی همراه با قند یا چربی بالا، وجود داشته باشد، مراحل اساسی زیر را دنبال کنید:
- به پزشک که بهتر است متخصص گوارش یا داخلی باشد، مراجعه کنید تا گزارش آزمایش را بهطور کامل تفسیر کند.
- بهطور معمول پزشک برای تشخیص قطعی، سونوگرافی شکم را تجویز میکند. در برخی موارد ممکن است فیبرواسکن یا آزمایشات تکمیلی خون نیز لازم باشد.
- درمان اصلی، تغییر سبک زندگی شماست که تنها درمان موثر و پایه میباشد. در این راستا لازم است کارهای زیر را انجام دهید:
- کاهش وزن تدریجی که با کاهش ۷-۱۰٪ وزن بدن، چربی کبد را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
- رژیم غذایی سالم شامل کاهش شدید مصرف قندها، شیرینیها، نوشابه، فستفود و جایگزینی با میوه، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای کمچرب را رعایت نمایید.
- ورزش منظم با حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط در هفته داشته باشید.
- بیماریهای همراه مانند قند خون، کلسترول و فشار خون را زیر نظر پزشک دقیق کنترل کنید.
- قطع مصرف الکل و اجتناب از خوددرمانی با داروها یا مکملهایی که ممکن است به کبد آسیب برسانند.
مراحل انجام آزمایش ساده برای تشخیص چربی کبد کدامند؟
روش معمولی که در مطب پزشکی، کلینیک، بیمارستان یا آزمایشگاه جهت تشخیص کبد چرب با آزمایش خون انجام میشود، گرفتن خون از رگ بازو میباشد. بادیچک، پلتفرم سلامت آنلاین است که برای انجام آزمایش خون در منزل تعبیه شده و ویزیت پزشک متخصص را بهصورت آنلاین ارائه میدهد. نتایج آزمایشها نیز در پنل کاربری بیمار، آنلاین و قابل پیگیری خواهد بود. قبل از انجام آزمایش، لازم است تا ۱۲ ساعت ناشتا باشید و در این مدت فقط آب بنوشید. پزشک باید داروهای مصرفی بیمار را بداند. برخی از داروهای تجویزی و داروهای بدون نسخه یا مکملهای غذایی میتوانند با آزمایش تداخل داشته باشند. پزشک، قبل از آزمایش ساده برای کبد چرب دستورالعملهای خاص در مورد اجتناب از مصرف داروها را میدهد. در طول آزمایش، فقط به یک نمونه خون معمولی نیاز است. با یک سوزن کوچک، خون از رگ بازوی شما به داخل یک ویال کشیده شده و توسط آزمایشگاه آنالیز میشود. کل فرآیند بیش از پنج دقیقه طول نمیکشد.
آزمایش ساده برای کبد چرب
ممکن است بعد از آزمایش، کبودی یا درد خفیفی داشته باشید. علت کبودی دست بعد از خون دادن، بهدلیل فشار ناشی از لباس تنگ یا ماساژ نادرست محل ورود سوزن است که معمولا بیخطر و زودگذر میباشد. گاهی هم عوامل سادهای مانند حرکات ناگهانی دست یا عدم اعمال فشار کافی بر موضع، موجب نشت مختصر خون به بافتهای اطراف و کبودی موقتی پوست میشود. پس از خونگیری برای آزمایش کبد، هیچ محدودیتی وجود ندارد، اما اگر ۱۲ تا ۱۴ ساعت قبل از آزمایش ناشتا بودهاید، برای بعد از آزمایش خود یک میان وعده همراه داشته باشید. سپس میتوانید به فعالیتهای معمول خود بازگردید.
کلام آخر
آزمایش خون نقش مهمی در غربالگری اولیه کبد چرب دارد، اما بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست و نتایج آن باید با روشهایی مانند سونوگرافی یا فیبرواسکن تأیید شود. در صورت مشاهده شاخصهای غیرطبیعی، مراجعه به پزشک و اصلاح سبک زندگی، مؤثرترین راه پیشگیری و درمان کبد چرب است. در این مسیر، کلینیک بادیچک با ارائه خدمات آزمایش خون در منزل و اعزام نمونهگیر به محل زندگی افراد، امکان تشخیص اولیه آسان، سریع و بدون نیاز به مراجعه حضوری را فراهم میکند.
منابع:
